Η Επιφάνεια (Θεοφάνεια) των Θεών και το καθαρτήριο ύδωρ
στον Ελληνικό πολιτισμό (
)
H πίστη στην εμφάνιση του Θείου στους ανθρώπους,
προκειμένου να τους βοηθήσει ή να τους νουθετήσει, ανήκει στις δοξασίες όλων
των λαών. Ομοίως, και το νερό ως μέσο καθαρμού και εξαγνισμού απαντάται στη
λατρευτική ζωή πολλών Θρησκειών. Στην αρχαία Ελλάδα υπήρχε n Επιφάνεια, n
πεποίθηση για την εμφάνιση της θεϊκής δύναμης.
Η Επιφάνεια είναι n αποκάλυψη της θεότητας στα μάτια των
θνητών με σκοπό την προστασία ή την καθοδήγηση των τελευταίων. H εδραία πίστη
του αρχαίου ανθρώπου στην ύπαρξη της θεότητας τον οδήγησε στην απεικόνιση του
Θείου με ποικίλες μορφές. Για το λόγο αυτό τα στοιχεία τα οποία διαθέτουμε για
την Επιφάνεια προέρχονται κατά κανόνα από το χώρο της τέχνης, n οποία αρχικώς
ανεπτύχθη για να απαθανατίσει τις Θρησκευτικές δοξασίες και τις λατρευτικές
συνήθειες, όχι μόνον στην αρχαία Ελλάδα, αλλά σε ολόκληρο τον αρχαίο κόσμο.
Το δακτυλίδι του “Μίνωα»που έχει ως
θέμα του τα μινωικά Θεοφάνεια.
H χρήση της λέξης Επιφάνεια καθιερώθηκε κατά τον 4ο αιώνα
π.Χ. αλλά η δοξασία γι’
αυτήν ανάγεται ήδη στη νεολιθική περίοδο. Τα σχετικά
ευρήματα απεικονίζουν το Θείο, τη Μητέρα Θεά, αλλά προφανώς θεοποιούν την
ανθρώπινο ιδιότητα της γονιμότητας. Με την πάροδο του χρόνου και τη σύμπηξη
κοινωνικών ομάδων με κεντρική εξουσία, n θρησκεία συστηματοποιείται με την
ύπαρξη του ιερατείου και την ανάπτυξη της θρησκευτικής ζωής. H τέχνη καλείται
πλέον να εξυπηρετήσει τις λατρευτικές ανάγκες των πιστών.
Το δακτυλίδι της Τίρυνθας.
Εν Ελλάδι το πρώτο ίσως παράδειγμα Επιφάνειας απαντάται
στη μινωική Κρήτη. O πρώτος κατά σειράν εμφανίσεως πολιτισμός στην Ευρώπη
προσφέρει και το πρώτο δείγμα οργανωμένης λατρευτικής ζωής. H εν λόγω Επιφάνεια
απεικονίζεται σε δακτυλίδια, σφραγιδόλιθους και σφραγίσματα πάνω σε πηλό.
Πρόκειται για μια γυναικεία μορφή, γυμνή από τη μέση και πάνω με πλουμιστή
μινωική φούστα.
Στο μυκηναϊκό πολιτισμό πλούσια σε Θρησκευτικά στοιχεία
είναι n σκηνή που κοσμεί το περίφημο χρυσό δακτυλίδι της Τίρυνθας: η ένθρονη
Θεά υψώνει το κωνικό ποτήρι της «ιερής κοινωνίας» προς τους τέσσερις δαίμονες
(n λέξη με την αρχαία σημασία της), οι οποίοι κατευθύνονται σ’ αυτήν κρατώντας
σπονδικές πρόχους.
Αντιστοιχίες
Στην κρητομηκυναϊκή τέχνη το φίδι και το πτηνό – συνήθως
περιστερά – αποτελούν συχνότατες μορφές επιφάνειας της θεότητας. Εν προκειμένω
n ομοιότητα των απεικονίσεων αυτών με περιστατικά που αναφέρονται στην Παλαιά
Διαθήκη και στην Καινή Διαθήκη αντιστοίχως είναι πρόδηλες.
Για τους αρχαίους αγγειογράφους, εξάλλου, προσφιλέστατο
Θέμα ήταν n εμφάνιση, n Επιφάνεια του Διονύσου στις πιστές ακόλουθές του, τις
Μαινάδες.
Περισσότερα ... (
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου