Κανόνες Ηθικής
Αρχαίων Εβραίων - Αιγυπτίων Ινδιάνων Αμερικής - Ελλήνων Έρευνα
Δημήτρη Συμεωνίδη JP
Δημοσιογράφος/Ανταποκριτής
Ε.Σ.Ε.Μ.Ε.( Ένωση Συντακτών Ευρωπαϊκών Μέσων Ενημέρωσης)
Εβραίοι 13ος Αιώνας π.Χ.
Δέκα Εντολές ή αλλιώς Δεκάλογος, ονομάζεται το σύνολο των προσταγμάτων που παρέδωσε ο Θεός στο Μωυσή, στο όρος Σινά, κατά τον τρίτο μήνα της εξόδου των Ισραηλιτών από την Αίγυπτο.
1
Πρόκειται για τον πρώτο γραπτό Νόμο του Θεού, ο οποίος ρύθμιζε τη θρησκευτική, κοινωνική, οικογενειακή και ηθική ζωή των αρχαίων Εβραίων με τρόπο ώστε να εκπληρώνεται η αρετή και να αποφεύγεται η αμαρτία. Οι Δέκα Εντολές, ήταν γραμμένες επάνω σε δύο λίθινες πλάκες (Έξ. 32,15), χαραγμένες από τον ίδιο τον Θεό (Έξ. 32,16) αλλά τις άκουσε και ο ίδιος ο Μωϋσής ως αυτήκοος μάρτυς επάνω στο όρος Σινά (Έξ. 20,1).
Οι 10 εντολές
Οι 10 εντολές πρωτότυπο
1. Εγώ ειμί Κύριος ο Θεός σου. Ουκ έσονταί σοι θεοί έτεροι πλήν εμού.
2. Ου ποιήσεις σεαυτώ είδωλον, ουδέ παντός ομοίωμα. Ου προσκυνήσεις αυτοίς, ουδέ μη λατρεύσεις αυτοίς.
3. Ου λήψει το όνομα Κυρίου τού Θεού σου επί ματαίω ου γάρ μη καθαρίση Κύριος ο Θεός σου τον λαμβάνοντα το όνομα αυτού επί ματαίω.
4. Μνήσθητι την ημέρα των σαββάτων αγιάζειν αυτήν. Εξ ημέρας εργά και ποιήσεις πάντα τα έργα σου. Τη δε ημέρα τή εβδόμη σάββατα Κυρίω τώ Θεώ σου, ου ποιήσεις εν αυτή πάν έργον.
5. Τίμα τον πατέρα σου και την μητέρα σου, ίνα εύ σοι γένηται, και ίνα μακροχρόνιος γένη επί της γής της αγαθής, ής Κύριος ο Θεός σου δίδωσί σοι.
6. Ου μοιχεύσεις.
2
7. Ου κλέψεις.
8. Ου φονεύσεις.
9. Ου ψευδομαρτυρήσεις κατά τού πλησίον σου μαρτυρίαν ψευδή.
10. Ουκ επιθυμήσεις…όσα τώ πλησίον σου εστί.
Οι 10 εντολές νεοελληνική απόδοση
1. Εγώ είμαι ο Κύριος ο θεός σου. Δεν θα υπάρχουν για σένα άλλοι θεοί εκτός από μένα.
2. Δεν θα κατασκευάσεις για σένα είδωλα και κανενός είδους ομοίωμα. Δεν θα τα προσκυνάς ούτε θα τα λατρεύεις.
3. Δεν θα προφέρεις καταχρηστικά το όνομα του Κυρίου, του θεού σου. Εγώ ο Κύριος δεν θ’ αθωώσω κανέναν που προφέρει το όνομα μου καταχρηστικά.
4. Να θυμάσαι την ημέρα του Σαββάτου, για να την ξεχωρίζεις και να την αφιερώνεις στον Κύριο. Έξι μέρες θα εργάζεσαι και θα κάνεις όλες τις εργασίες σου. Αλλά η έβδομη μέρα είναι μέρα ανάπαυσης, αφιερωμένη σ’ εμένα, τον Κύριο το θεό σου.
5. Να τιμάς τον πατέρα σου και τη μητέρα σου για να ζήσεις πολλά χρόνια στη χώρα που εγώ ο Κύριος, ο θεός σου, θα σου δώσω.
6. Δεν θα φονεύσεις.
7. Δεν θα μοιχεύσεις.
8. Δεν θα κλέψεις.
3
9. Δεν θα καταθέσεις ψεύτικη μαρτυρία ενάντια στο συνάνθρωπο σου.
10. Δεν θα επιθυμήσεις τίποτε απ’ ό,τι ανήκει στο συνάνθρωπο σου.
42 Κανόνες Ηθικής των Αρχαίων Αιγυπτίων (Πάπυρος του Άνι)
Η εικονογράφηση του κεντρικού τμήματος του Πάπυρου του Άνι.
Ο Πάπυρος του Άνι είναι ένας αρχαίο Αιγυπτιακό χειρόγραφο σε πάπυρο, γραμμένο σε κυρτά ιερογλυφικά και εικονογραφημένο με έγχρωμες παραστάσεις. Δημιουργήθηκε γύρω στο 1240 π.Χ.
4
κατά τη 19η δυναστεία του νέου βασιλείου της Αρχαίας Αιγύπτου.
Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι συγκροτούσαν ένα προσωπικό βιβλίο για κάθε άτομο κατά το θάνατό του, το οποίο ονόμαζαν «Καθημερινό Βιβλίο της Μετάβασης», αλλά παραμείνει πλέον γνωστό ως το «Βιβλίο των Νεκρών». Συνήθως περιλάμβανε ρητά και παροιμίες για να βοηθήσει τον νεκρό στη μεταθανάτια ζωή του. Το «Βιβλίο των νεκρών» για το συγγραφέα Άνι από τις αρχαίες Θήβες, είναι γνωστό ως ο Πάπυρος του Άνι.
Το χειρόγραφο αγοράστηκε το 1888 από τον Γουόλις Μπατζ για λογαριασμό της συλλογής του Βρετανικού Μουσείου, στο οποίο βρίσκεται και σήμερα. Πριν από τη μεταφορά του χειρογράφου στην Αγγλία, ο Μπατζ έκοψε τη περγαμηνή σε 37 τμήματα σχεδόν ίδιου μεγέθους, καταστρέφοντας έτσι την ακεραιότητα του εγγράφου σε μία εποχή που η επιστήμη δεν μπορούσε να το επανασυνθέσει.
Οι 42 Κανόνες Ηθικής των Αρχαίων Αιγυπτίων .
1. Δεν έχω διαπράξει αμαρτία
2. Δεν έχω διαπράξει ληστεία με βία
5
3. Δεν έχω κλέψει
4. Δεν έχω σκοτώσει άντρα και γυναίκα
5. Δεν έχω κλέψει σιτηρά
6. Δεν έχω σφετεριστεί προσφορές
7. Δεν έχω κλέψει την ιδιοκτησία των θεών
8. Δεν έχω προφέρει ψεύδη
9. Δεν έχω αποσπάσει τροφή
10. Δεν έχω προφέρει βρισιές
11. Δεν έχω διαπράξει μοιχεία
12. Δεν έχω κάνει κάποιον να κλάψει
13. Δεν έχω φάει την καρδιά [Δεν έχω πενθήσει άσκοπα, ή ένοιωσα τύψη συνείδησης]
14. Δεν έχω επιτεθεί σε άνθρωπο
15. Δεν είμαι άνθρωπος της απάτης
16. Δεν έχω κλέψει καλλιεργήσιμη γη
17. Δεν έχω κρυφακούσει
18. Δεν έχω σκοτώσει [κανέναν άνθρωπο]
19. Δεν έχω εξοργιστεί χωρίς λόγο
20. Δεν έχω εκμαυλίσει τη γυναίκα κανενός άντρα
21. Δεν έχω εκμαυλίσει τη γυναίκα κανενός άντρα (ίδια πρόταση απευθυνόμενη σε άλλη θεότητα)
22. Δεν έχω μιανθεί
23. Δεν έχω τρομοκρατήσει κανέναν
24. Δεν έχω παραβιάσει [το νόμο]
6
25. Δεν έχω εξαγριωθεί
26. Δεν έκλεισα τα αφτιά μου στα λόγια της αλήθειας 27. Δεν έχω βλασφημήσει
28. Δεν είμαι άνθρωπος της βίας
29. Δεν είμαι υποκινητής ταραχής (ή δεν διαταράσσω την ειρήνη)
30. Δεν ενήργησα (ή έκρινα) με βιασύνη
31. Δεν ήμουν υπερφίαλος στα πράγματα
32. Δεν πολλαπλασίαζα τα λόγια μου μιλώντας (δεν είχα πολυλογία στα λόγια μου)
33. Δεν αδίκησα κανέναν, δεν έκανα κανένα κακό 34. Δεν έκανα μάγια εναντίον του βασιλιά (ή βλαστήμησα εναντίον του βασιλιά )
35. Δεν σταμάτησα ποτέ [τη ροή του] νερό[ού] 36. Δεν ύψωσα ποτέ τη φωνή μου (μιλώντας υπεροπτικά, ή με θυμό)
37. Δεν έβρισα (ή βλαστήμησα) το Θεό
38. Δεν ενήργησα με κακόβουλη οργή
39. Δεν έκλεψα το ψωμί των θεών
40. Δεν έκλεψα τα ψωμιά της προσφοράς στους νεκρούς 41. Δεν άρπαξα ψωμί από παιδί, ούτε μεταχειρίστηκα με περιφρόνηση το θεό της πόλης μου
42.Δεν σκότωσα ζώο από τα κοπάδια που ανήκουν στο θεό
7
Ο κώδικας ηθικής και οι 20 εντολές των ιθαγενών ινδιάνων
Οι «Ινδιάνοι» της Αμερικής ή ορθότερα, οι γηγενείς Αμερικανοί, κατοικούσαν στην Αμερικανική ήπειρο, για πολλές χιλιάδες χρόνια πριν από την άφιξη των «λευκών» Ευρωπαίων. Κατά την περίοδο της άφιξης των «λευκών», εικάζεται ότι σε ολόκληρη την Αμερικανική ήπειρο, από το Μεξικό έως και την Αλάσκα, κατοικούσαν περίπου δέκα εκατομμύρια «Ινδιάνοι».
Πιστεύεται ότι οι πρώτοι γηγενείς Αμερικανοί, έφτασαν εκεί κατά την τελευταία περίοδο των παγετώνων, περίπου πριν από 20.000 — 30.000 χρόνια.
8
Αν και από κάποιους πιστεύεται ότι οι ρίζες των «Ινδιάνων» βρίσκονται κάπου στην κεντρική Ασία και κοντά στην σημερινή Ινδία, εντούτοις από τα γενεαλογικά στοιχεία που υπάρχουν, ελάχιστοι πρέπει να είναι αυτοί που ήρθαν από εκεί και μάλιστα πολλά χρόνια μετά την ανακάλυψη της Αμερικής.
Το προσωνύμιο «Ινδιάνοι», δόθηκε από τον Χριστόφορο Κολόμβο, ο οποίος λανθασμένα βέβαια, πίστεψε ότι η ήπειρος στην οποία είχε φτάσει, ήταν μέρος της ασιατικής ηπείρου, των τότε γνωστών Ινδιών.
Οι Ινδιάνοι της Αμερικής έζησαν αγαπώντας και τιμώντας πάνω από όλα την φύση. Η Σοφία τους διαφαίνεται παντού. Στο πως έζησαν αρμονικά με τη φύση, σε αυτά που φορούσαν, σε αυτά που δημιούργησαν, στον τρόπο που παρασκεύαζαν και έτρωγαν το φαγητό τους, στον τρόπο που ζούσαν μέσα στις οικογένειες τους και στη σημασία που έδιναν στην συνοχή της κοινωνίας τους, στις αξίες τους, στα πιστεύω τους και στη φιλοσοφία τους γενικότερα.
9
Ο ΚΩΔΙΚΑΣ ΗΘΙΚΗΣ ΤΟΥΣ ΜΕ ΤΑ 20 ΠΡΟΣΤΑΓΜΑΤΑ
1. Ξύπνα με το φως του Ήλιου για να προσευχηθείς. Να προσεύχεσαι μόνος. Να προσεύχεσαι συχνά. Το Μεγάλο Πνεύμα θα ακούσει, αρκεί να μιλήσεις.
2. Να δείχνεις κατανόηση για αυτούς που έχασαν το δρόμο τους. Άγνοια, αλαζονεία, θυμός, ζηλοτυπία και πλεονεξία ανθούν από μια χαμένη ψυχή. Προσευχήσου ότι θα βρουν καθοδήγηση.
3. Ψάξε για τον εαυτό σου, να είσαι ο εαυτός σου. Μην επιτρέπεις σε άλλους να δημιουργούν το μονοπάτι σου. Είναι δικός σου ο δρόμος και μόνο δικός σου. Άλλοι μπορούν να περπατήσουν μαζί σου αλλά κανείς δεν μπορεί να περπατήσει στη θέση σου.
4. Να συμπεριφέρεσαι στους καλεσμένους σου με σύνεση. Να τους σερβίρεις το καλύτερο φαγητό, δώσε τους το καλύτερο κρεβάτι και συμπεριφέρσου τους με εκτίμηση και τιμή.
5. Μην παίρνεις κάτι που δεν σου ανήκει, είτε από κάποιον άνθρωπο, μια κοινότητα, τη φύση ή μια κουλτούρα. Δεν το κέρδισες, ούτε στο χάρισαν. Δεν είναι δικό σου.
6. Να σέβεσαι όλα τα πράγματα που υπάρχουν σ’ αυτό τον πλανήτη, είτε ανθρώπους είτε φυτά.
7. Τίμα τις σκέψεις άλλων ατόμων, τις επιθυμίες τους και τα λόγια τους. Ποτέ μην διακόπτεις κάποιον ή να τον χλευάσεις
10
ή να τον μιμηθείς με αγένεια. Αναγνώρισε το δικαίωμα της ελεύθερης έκφρασης κάθε ατόμου.
8. Ποτέ μην αναφέρεσαι σε άλλους με κακό τρόπο. Η αρνητική ενέργεια που στέλνεις στο Σύμπαν θα πολλαπλασιαστεί όταν επιστρέψει σε σένα.
9. Όλοι οι άνθρωποι κάνουν λάθη. Και όλα τα λάθη μπορούν να συγχωρεθούν.
10. Οι κακές σκέψεις προκαλούν ασθένεια του μυαλού, του σώματος και του πνεύματος. Εξάσκησε τη θετικότητα.
11. Η φύση δεν είναι ΓΙΑ εμάς, είναι ΚΟΜΜΑΤΙ μας. Είναι μέρος της παγκόσμιας οικογένειας σου.
12. Τα παιδιά είναι οι σπόροι του μέλλοντος σου. Σπείρε αγάπη στις καρδιές τους και πότισέ τις με σοφία και μαθήματα της ζωής. Όταν μεγαλώσουν, δώσε τους χώρο να αναπτυχθούν.
13. Μην πληγώνεις τις καρδιές άλλων. Το δηλητήριο του πόνου σου θα επιστρέψει σε σένα.
14. Να είσαι ειλικρινής πάντα. Η ειλικρίνεια είναι το μέτρο της θέλησης κάποιου μέσα στο Σύμπαν.
15. Κράτα τον εαυτό σου ισορροπημένο. Ο Νοητικός εαυτός σου, ο Πνευματικός εαυτός σου, ο Αισθηματικός εαυτός σου και ο Σωματικός εαυτός σου πρέπει να είναι δυνατοί, αγνοί και υγιείς. Γύμνασε το σώμα για να δυναμώσεις το μυαλό. Πλούτισε σε πνεύμα για να γιατρέψεις αισθηματικές στενοχώριες.
11
16. Να παίρνεις συνειδητές αποφάσεις για το ποιος θα είσαι και το πώς θα αντιδράς. Να είσαι υπεύθυνος για τις πράξεις σου.
17. Να σέβεσαι τις προσωπικές στιγμές και τον προσωπικό χώρο των άλλων. Μην αγγίζεις προσωπική ιδιοκτησία άλλων – ειδικά ιερά και θρησκευτικά αντικείμενα. Αυτό απαγορεύεται.
18. Να είσαι αληθινός πρώτα με τον εαυτό σου. Δεν μπορείς να βοηθήσεις άλλους αν δεν μπορείς να βοηθήσεις τον εαυτό σου πρώτα.
19. Να σέβεσαι τις θρησκευτικές απόψεις των άλλων. Μην προσπαθείς να επιβάλεις τις δικές σου απόψεις σ’ αυτούς.
20. Μοιράσου την καλοτυχία σου με άλλους.
12
Δελφικά Παραγγέλματα
Ναός του Απόλλωνος στους Δελφούς
Τα δελφικά παραγγέλματα είναι συλλογή από αποφθέγματα που ήταν χαραγμένα στον πρόσθιο τοίχο του πρόναου, επί των παραστάδων της πύλης του κυρίως ναού, στο υπέρθυρο του ναού και επί των στηλών περιμετρικά του Μαντείου των Δελφών. Ήταν οι υποθήκες που παρέδωσαν οι Ιερείς και οι Επτά Σοφοί στις επερχόμενες γενιές, ωφελήματα ανθρώποις ες βίον
Τα παραγγέλματα αυτά ήταν λιτά αποφθέγματα 2 έως 5 λέξεων αλλά μεστά σοφίας, και τα περισσότερα ανήκαν στους 7 σοφούς της αρχαιότητας (Θαλής ο Μιλήσιος, Πιττακός ο Μυτιληναίος, Βίας ο Πριηνεύς, Σόλων ο
Αθηναίος, Κλεόβουλος ο Ρόδιος, Περίανδρος ο Κορίνθιος, Χίλων ο Λακεδαιμόνιος) και ήσαν χαραγμένα στον πρόσθιο τοίχο του Πρόναου ή επί των παραστάδων της
13
πύλης του μεγάλου ναού ή επί του υπέρθυρου ή επί των πολλών στηλών, που είχαν τοποθετηθεί στις πλευρές του ναού περιμετρικά.
Δελφικά παραγγέλματα -147 Αρχαία ελληνικά Απόδοση στα νέα ελληνικά 001. Ἕπου θεῷ Ακολούθησε το θεό 002. Νόμῳ πείθου πειθάρχησε το νόμο 003. Θεούς σέβου Σεβάσου τους θεούς 004. Γονεῖς αἰδοῦ Σεβάσου τους γονείς σου
005. Ἡττῶ ὑπέρ δικαίου Να δεχτείς να ηττηθείς από το δίκαιο
006. Γνῶθι μαθών Αφού λάβεις γνώση, μάθε 007. Ἀκούσας νόει Αφού ακούσεις, κατανόησε 008. Σαυτόν ἴσθι Να είσαι ο εαυτός σου 009. Γαμεῖν μέλλε Σχεδίαζε να παντρευτείς
010. Καιρόν γνῶθι Μάθε το σωστό χρόνο για την ευκαιρία σου
011. Φρόνει θνητὰ Σκέψου ως θνητός
012. Ξένος ων ἴσθι Αν είσαι ξένος, να ενεργείς όπως αναμένεται από τους ξένους
013. Ἑστίαν τίμα Τίμα το σπίτι σου
014. Άρχε σεαυτοῦ Έλεγξε τον εαυτό σου
14
015. Φίλοις βοήθει Βοήθα τους φίλους σου 016. Θυμοῦ κράτει Κράτα το θυμό σου 017. Φρόνησιν άσκει Άσκησε τη φρόνησή σου 018. Πρόνοιαν τίμα Τίμα την προνοητικότητα 019. Όρκω μη χρω Μην χρησιμοποιείς όρκο 020. Φιλίαν ἀγάπα Αγάπα τη φιλία
021. Παιδείας ἀντέχου Να αντέχεις τις δυσκολίες της εκπαίδευσης
022. Δόξαν δίωκε Επιδίωξε τη δόξα
023. Σοφίαν ζήλου Ζήλευε τη σοφία
024. Καλόν εὖ λέγε Να επαινείς το καλό
025. Ψέγε μηδένα Μην ψέγεις κανένα (μην κατηγορείς κανένα)
026. Ἐπαίνει ἀρετήν Επαίνεσε την αρετή 027. Πρᾶττε δίκαια Πράξε δίκαια
028. Φίλοις εὐνόει Ευνόησε τους φίλους σου
029. Ἐχθρούς ἀμύνου Να αμύνεσαι ενάντια στους εχθρούς σου
030. Εὐγένειαν ἄσκει Εξάσκησε την ευγένεια 031. Κακίας ἀπέχου Να απέχεις από την κακία 032. Κοινός γίνου Γίνε κοινωνικός
033. Ἴδια φύλαττε Να διαφυλάττεις όσα σου ανήκουν
034. Ἀλλοτρίων ἀπέχου Να απέχεις από όσα ανήκουν σε άλλους
15
035. Ἄκουε πάντα Άκουγε τα πάντα 036. Εὔφημος ἴσθι Να έχεις καλή φήμη 037. Φίλῳ χαρίζου Κάνε χάρη στο φίλο σου 038. Μηδέν ἄγαν Μην κάνεις τίποτα σε υπερβολή 039. Χρόνου φείδου Να μην ξοδεύεις το χρόνο σου 040. Ὅρα τό μέλλον Πρόβλεψε το μέλλον 041. Ὕβριν μίσει Να μισείς την ύβρη 042. Ἱκέτας αἰδοῦ Τους ικέτες σεβάσου 043. Πᾶσιν ἁρμόζου Να είσαι βολικός με όλους 044. Υἱούς παίδευε Εκπαίδευε τα παιδιά σου 045. Ἔχων χαρίζου Αν έχεις, χάριζε
046. Δόλον φοβοῦ Να φοβάσαι το δόλο 047. Εὐλόγει πάντας Μίλα καλά για όλους 048. Φιλόσοφος γίνου Γίνε φιλόσοφος
049. Ὅσια κρῖνε Κρίνε όσα είναι όσια 050. Γνούς πρᾶττε Αν γνωρίζεις, πράξε
051. Φόνου ἀπέχου Να απέχεις από φόνους (Μη φονεύεις)
052. Εὔχου δυνατά Να προσεύχεσαι για όσα είναι δυνατά
053. Σοφοῖς χρῶ Συμβουλεύσου τους σοφούς 054. Ἦθος δοκίμαζε Δοκίμαζε το ήθος 055. Λαβών ἀπόδος Αν πάρεις, δώσε
16
056. Ὑφορῶ μηδένα Μην υποτιμάς κανένα 057. Τέχνῃ χρῶ Χρησιμοποίησε τις ικανότητές σου 058. Ὃ μέλλεις, δός Ότι σχεδιάζεις, κάνε το 059. Εὐεργεσίας τίμα Τίμα την ευεγερσία
060. Φθόνει μηδενί Μη φθονείς κανένα
061. Φυλακῇ πρόσεχε Όταν είσαι σε επιφυλακή, πρόσεχε 062. Ἐλπίδα αἴνει Επαίνεσε την ελπίδα
063. Διαβολήν μίσει Να μισείς τη διαβολή 064. Δικαίως κτῶ Να αποκτάς δίκαια
065. Ἀγαθούς τίμα Τίμα τους αγαθούς (καλούς) 066. Κριτήν γνῶθι Γνώριζε τον κριτή
067. Γάμους κράτει Κράτα (τίμα) τον γάμο σου 068. Τύχην νόμιζε Αναγνώριζε την τύχη
069. Ἐγγύην φεῦγε Απόφευγε τις δεσμεύσεις / υποσχέσεις
070. Πᾶσι διαλέγου Nα συνδιαλέγεσαι με όλους 071. Ὁμοίοις χρῶ Κάνε παρέα μα τους ομοίους σου 072. Δαπανῶν ἄρχου Έλεγχε τις δαπάνες σου
073. Κτώμενος ἥδου Με αυτά που έχεις αποκτήσει, να ευχαριστιέσαι
074. Αἰσχύνην σέβου Να σέβεσαι την ντροπή 075. Χάριν ἐκτέλει Κάνε χάρη
076. Εὐτυχίαν εὔχου Να εύχεσαι ευτυχία
17
077. Τύχην στέργε Να αγαπάς την τύχη 078. Ἀκούων ὅρα Αφού ακούσεις, δες 079. Ἐργάζου κτητά Δούλεψε για να αποκτήσεις
080. Ἔριν μίσει Να μισείς την έριδα (τους τσακωμούς)
081. Ὄνειδος ἔχθαιρε Να εχθρεύεσαι το όνειδος, την ντροπή
082. Γλῶτταν ἴσχε Να υπερισχύεις της γλώσσας σου (Κράτα τη γλώσσα σου)
083. Ὕβριν ἀμύνου Να αμύνεσαι από τις ύβρεις 084. Κρῖνε δίκαια Κρίνε δίκαια
085. Χρῶ χρήμασιν Χρησιμοποίησε όσα έχεις 086. Ἀδωροδόκητος δίκαζε
Δίκαζε χωρίς να δωροδοκηθείς
087. Αἰτιῶ παρόντα Κατάκρινε κάποιον μόνον αν είναι παρών
088. Λέγε εἰδώς Αν ξέρεις, λέγε
089. Βίας μή ἔχου Μην έχεις βία
090. Ἀλύπως βίου Ζήσε χωρίς λύπη
091. Ὁμίλει πρᾴως Να μιλάς με πράο τρόπο 092. Πέρας ἐπιτέλει μή ἀποδειλιῶν
Φτάσε στο τέλος χωρίς να δειλιάσεις
093. Φιλοφρόνει πᾶσιν Να φιλοφρονείς όλους 094. Υἱοῖς μή καταρῶ Να μην καταριέσαι τα παιδιά σου
18
095. Γλώττης Γυναικός Άρχε
Να συγκρατείς τους λόγους της γυναίκας σου 096. Σεαυτόν εὖ ποίει Να κάνεις καλό στον εαυτό σου 097. Εὐπροσήγορος γίνου
Να είσαι ευγενικός
098. Ἀποκρίνου ἐν καιρῷ
Να αποκρίνεσαι (να απαντάς) εγκαίρως
099. Πόνει μετ' εὐκλείας Προσπάθησε ένδοξα
100. Πρᾶττε ἀμετανοήτως Πράττε έτσι που να μην μετανοείς
101. Ἁμαρτάνων μετανόει Αν αμαρτάνεις, να μετανοείς 102. Ὀφθαλμοῦ κράτει Έλεγξε το τι κοιτά το μάτι σου
103. Βουλεύου χρόνῳ Αποφάσιζε με σύμβουλο τον χρόνο (εγκαίρως)
104. Πρᾶττε συντόμως Πράξε σύντομα
105. Φιλίαν φύλαττε Να διαφυλάττεις την φιλία 106. Εὐγνώμων γίνου Να είσαι ευγνώμων 107. Ὁμόνοιαν δίωκε Επιδίωκε την αρμονία 108. Ἄρρητον κρύπτε Τα μυστικά κρύψε
109. Τό κρατοῦν φοβοῦ Να φοβάσαι τους έχοντες έξουσία
110. Τό συμφέρον θηρῶ Κυνήγα το συμφέρον σου
111. Καιρόν προσδέχου Να αποδέχεσαι το κατάλληλο μέτρο
19
112. Ἔχθρας διάλυε Διάλυε τις έχθρες 113. Γῆρας προσδέχου Αποδέξου τα γηρατειά
114. Ἐπί ῥώμῃ μή καυχῶ Όταν είσαι δυνατός μην καυχιέσαι
115. Εὐφημίαν ἄσκει Να εξασκείς την καλή φήμη 116. Ἀπέχθειαν φεῦγε Απόφευγε την απέχθεια
117. Πλούτει δικαίως Απόκτησε πλούτη με δίκαιο τρόπο
118. Δόξαν μή λεῖπε Μην εγκαταλείπεις τη δόξα 119. Κακίαν μίσει Να μισείς την κακία
120. Κινδύνευε φρονίμως Κινδύνευε φρονίμως 121. Μανθάνων μή κάμνε Μην κουράζεσαι να μαθαίνεις 122. Φειδόμενος μή λεῖπε Να μην σου λείπει η οικονομία 123. Χρησμούς θαύμαζε Θαύμαζε τους χρησμούς 124. Οὕς τρέφεις, ἀγάπα Αγάπα αυτούς που θρέφεις
125. Ἀπόντι μή μάχου Να μην αντιμάχεσαι τους απόντες
126. Πρεσβύτερον αἰδοῦ Να σέβεσαι τους μεγαλύτερους 127. Νεώτερον δίδασκε Δίδασκε τους νεώτερους 128. Πλούτῳ ἀπίστει Μην εμπιστεύεσαι τον πλούτο 129. Σεαυτόν αἰδοῦ Να σέβεσαι τον εαυτό σου
130. Μή ἄρχε ὑβρίζειν Μην αρχίζεις να γίνεσαι αυθάδης
131. Προγόνους στεφάνου Στεφάνωσε τους προγόνους σου
20
132. Θνῆσκε ὑπέρ πατρίδος Πέθανε για την πατρίδα σου 133 Τῷ βίῳ μή ἄχθου Μη βαρυγκομάς τη ζωή 134. Ἐπί νεκρῷ μή γέλα Μη γελάς για τους νεκρούς
135. Ἀτυχοῦντι συνάχθου Με όποιον ατύχησε μοιράσου το φορτίο του
136. Χαρίζου ἀβλαβῶς Χάριζε χωρίς να βλάπτεις 137. Μὴ ἐπί παντί λυποῦ Μη λυπάσαι για τα πάντα
138. Ἐξ εὐγενῶν γέννα Να δημιουργείς από καλής προέλευσης στοιχεία
139. Ἐπαγγέλλου μηδενί Μην υπόσχεσαι σε κανέναν 140. Φθιμένους μή ἀδίκει Μην αδικείς τους πεθαμένους 141. Εὖ πάσχε ὡς θνητός Να περνάς καλά σαν θνητός 142. Τύχῃ μή πίστευε Μην πιστεύεις στην τύχη 143. Παῖς ὤν κόσμιος ἴσθι Ως παιδί να είσαι ευγενικός 144. Ἡβῶν ἐγκρατής Ως νέος, να είσαι εγκρατής 145. Μέσος δίκαιος Ως μεσήλικας να είσαι δίκαιος
146. Πρεσβύτης εὔλογος Ως μεγάλος να δίνεις σωστές συμβουλές
147. Τελευτῶν ἄλυπος Όταν πεθαίνεις, να μη λυπηθείς
21
