ΘΑΝΟΣ ΕΥΗ koukfamily Απεγγραφή |
| Πέμ, 28 Οκτ, 8:45 μ.μ. (πριν από 12 ώρες)
| | | |
Η Ελληνική Κύπρος στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, παρά το πλευρό των συμμάχων και της μητέρας πατρίδας. Posted: 28 Oct 2021 10:00 AM PDT Μικρό ενδεικτικό τιμητικό αφιέρωμα του Αντώνη Αντωνά. Αποσπάσματα με πρόσθετα σχόλια και πληροφορίες, από ιστορικά του βιβλία και δημοσιευθέντα άρθρα. Αποσπασματικά πιο κάτω… Οι Έλληνες της Κύπρου συμμετείχαν σε όλα τα μέτωπα κατά των Γερμανών ΝΑΖΙ. Η Κύπρος εκείνη την περίοδο ήταν αποικία του Βρετανικού Στέμματος, αλλά δεν μπορούσε να παραμείνει αμέτοχη. Η κατοχή της Ελλάδας από τις δυνάμεις του Άξονα, σε συνδυασμό με το πάγιο αίτημα της Κύπρου για ΕΝΩΣΗ, έριξε στην μάχη τους Κυπρίους στο πλευρό των συμμάχων και Βρεττανών, (Περί τους 40-45000 εθελοντές) με την ελπίδα η Αποικιακή Δύναμη θα τούς επέτρεπε όπως υποσχέθηκαν οι δόλιοι, να ικανοποιήσουν τον στόχο και όραμα της προσάρτησης της νήσου στην ευρύτερη Ελληνική επικράτεια μετά το πέρας του πολέμου. ΦΕΥ! Σημ. Η Kύπρος: Η χώρα με μεγαλύτερη ανθρώπινη συμμετοχή στον Β' ΠΠ. Θεωρείται ως η χώρα που είχε, κατ’ αναλογία με τον πληθυσμό της, τη μεγαλύτερη ανθρώπινη συμμετοχή στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. 28η Οκτωβρίου 1940. Η Ελλάδα έχει πάρει την απόφαση να αμυνθεί εναντίον των Ιταλών και Γερμανών κατακτητών. Μετά το ηρωικό «ΟΧΙ» στις δυνάμεις του άξονα, η Ελλάδα στέλνει ένα ηχηρό μήνυμα. Οι Κύπριοι πληροφορούνται αυτήν την εξέλιξη και ο ενθουσιασμός τους αμέσως είναι πολύ δυναμικός. «Η αντίδραση των Κυπρίων στο ιστορικό Όχι του ελληνικού λαού ήταν δυναμική, ζωοδόχος αλλά και ιστορικά δικαιωμένη. Οι δυνάμεις του κυπριακού Ελληνισμού κινητοποιήθηκαν υπέρ του Όχι το 1940. Παντού στο νησί υψώθηκαν ελληνικές σημαίες και όλοι ήθελαν να σταλούν ως εθελοντές στο μέτωπο, για να υποστηρίξουν την Ελλάδα» Τους αριθμούς δίνει o πρώην αξιωματικός της πολεμικής αεροπορίας Νίκος Μπατσικανής: «5.000-6.000 Κύπριοι ήρθαν στην Ελλάδα, όπου και πολέμησαν εναντίον Γερμανών-Ιταλών, πλάι στους Ελλαδίτες αδελφούς τους.». «Δεν είναι μικρή σε στρατιωτικό προσωπικό, η προσφορά της Κύπρου στο Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Αρκεί μόνο να αναλογιστούμε την παρουσία 40.000 Κυπρίων στρατιωτών στα μέτωπα του πολέμου, σε Ευρώπη, Ελλάδα, Βόρεια Αφρική και Μέση Ανατολή», υπογραμμίζει. «Πάνω από 600 Κύπριοι έπεσαν στα πεδία των μαχών και βρίσκονται θαμμένοι σε 56 στρατιωτικά κοιμητήρια 17 χωρών, σε: Μέση Ανατολή, Αφρική, Ελλάδα και Ευρώπη. Επιπλέον, 2.500 Κύπριοι αιχμαλωτίσθηκαν, οι περισσότεροι στην Ελλάδα, κρατήθηκαν σε διάφορα στρατόπεδα συγκέντρωσης και μέχρι σήμερα είναι αγνοούμενοι…. Οἱ Ἥρωες Μέσα σε βόλια κι ὀβίδων κρότους ἔπεσαν νιάτα μὲς στὸν ἀνθό τους. Πᾶνε λεβέντες, πᾶνε κορμιὰ κι ἄγνωστα τά ῾θαψαν στὴν ἐρημιά. Κανεὶς δὲ ξέρει ποὺ τά ῾χουν θάψει, κανεὶς δὲ πῆγε γιὰ νὰ τὰ κλάψει, κανεὶς δὲν ἔκαψε γι᾿ αὐτὰ λιβάνι, κανεὶς δὲν ἔπλεξε γι᾿ αὐτὰ στεφάνι. Ἀνώνυμ᾿ ἥρωες, ἄγνωστοι τάφοι, κανένας ὄνομα σ᾿ αὐτοὺς δὲ γράφει, μήτε τὸ χῶμα τοὺς φιλοῦνε χείλη, σταυρὸ δὲν ἔχουνε μήτε καντῆλι. Μόνο μιᾶς κόρης μαργαριτάρια κυλοῦν σὲ τάφους ποὺ κάποια μέρα θὰ γίνουν κόσμου προσκυνητάρια καὶ φάροι Νίκης γιὰ μία μητέρα. Γ. Σουρής Οι Κύπριοι τότε αγωνίστηκαν και για την ένωση με την Ελλάδα. Ωστόσο τόσο η Ελλάδα και η Κύπρος, που αγωνίστηκε ηρωικά και έδωσε μάχες, μετά τον πόλεμο δεν μπόρεσαν να διεκδικήσουν αυτό που δικαιούντο, διότι η αγγλική επιρροή ήταν ισχυρή στο ελληνικό πολιτικό σύστημα και παρά και τις μεγαλοστομίες και του ίδιου το Άγγλου Πρωθυπουργού Τσώρτσιλ…. Στο εξής πρέπει να λέμε όχι ότι οι Έλληνες πολεμούν σας ήρωες, αλλά ότι οι *ήρωες πολεμούν σαν Έλληνες. (σε ραδιοφωνικό του μήνυμα, σχετικά με τις νίκες των Ελλήνων στον πόλεμο της Αλβανίας του 1940) Εάν δεν υπήρχε η ανδρεία των Ελλήνων και η γενναιοψυχία τους, η έκβαση του Β´ Παγκοσμίου Πολέμου θα ήταν αβέβαιη. (από ομιλία του στο Αγγλικό κοινοβούλιο στις 24 Απριλίου 1941) *Σημείωση … Ο σταυραετός του Μαχαιρά Γρηγόρης Αυξεντίου, υπαρχηγός της ΕΟΚΑ, περικυκλωμένος από μυρίους Άγγλους κατακτητές, τους βροντοφώναξε πολυβολώντας… «Μάθατε πως πολεμούν οι Έλληνες. Τώρα θα μάθετε και πως πεθαίνουν… Μολών λαβέ ….» Και έπεσε ηρωϊκά μαχόμενος … όπως και όλοι οι συμπολεμιστές του της ΕΟΚΑ, που μέχρι εσχάτων πολεμούσαν τους Άγγλους κατακτητές και τους ντρόπιαζαν …’Ηταν τον Μάρτιο του 1957. Εν συνεχεία … «Όπως και στους άλλους Αγώνες του Έθνους, οι Κύπριοι πολέμησαν κι έδωσαν το αίμα και τη ζωή τους για τη μητέρα Ελλάδα. Δεν ήταν μόνο η φιλοπατρία και ο ηρωισμός, της ελληνικής ψυχής, η κινητήριος δύναμη που έστελνε χιλιάδες Κύπριους στα πολεμικά μέτωπα της Ελλάδος. Ήταν και το γεγονός ότι μόνο εκεί, στη φλόγα του πολέμου, μπορούσαν να βιώσουν, περισσότερο από οπουδήποτε αλλού, τον επίμονο πόθο τους: να συμπορευτούν σε μια κοινή μοίρα με τους υπόλοιπους Έλληνες, να πάψουν να είναι οι αποκομμένοι αδελφοί. Με δυο λόγια, να ενωθούν με την μητέρα πατρίδα….. 1941 Γερμανική εισβολή στην Ελλάδα. Κατά τη διάρκεια της Ιταλικής και Γερμανική επίθεσης, στην Ελλάδα οι Κύπριοι μαζικά συμμετέχουν δίπλα στις ελληνικές δυνάμεις. 6 με 7 χιλιάδες Κύπριοι υπολογίζεται ότι πολέμησαν δίπλα στις ελληνικές δυνάμεις . 40.000 Κύπριοι συμμετείχαν στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Εκατοντάδες νεκροί Κύπριοι αφήνουν την τελευταία τους πνοή στα πεδία των μαχών.
Ενδεικτικά. Κατά την ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοπόταμου, από αντιστασιακές οργανώσεις Ελλάδας, συμμετέχουν Κύπριοι σκαπανείς με επικεφαλής Άγγλους αξιωματικούς, γεγονός από τα σημαντικότερα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Μετά την κατάρρευση της ελληνικής άμυνας και αφού σκοτώθηκαν αρκετοί Κύπριοι, οι επιζώντες παρέμειναν στην Ελλάδα και συμμετείχαν ενεργά στον αντιστασιακό αγώνα των Ελλήνων. Οι εθελοντές Κύπριοι στο Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο ποτέ δεν δικαιώθηκαν. Οι υποσχέσεις τότε της Αγγλικής κυβέρνησης ότι μετά το πέρας του πολέμου θα παραχωρούσαν αυτοδιάθεση στην Κύπρο παρέμειναν στις καλένδες. Πολλοί Κύπριοι εθελοντές, που συμμετείχαν στον Αγγλικό στρατό, τιμήθηκαν με μετάλλια ανδρείας και διπλώματα. Δεν σώζεται τίποτα από αυτά. Οι Κύπριοι βετεράνοι μετά τον ΒΠΠ, τα επέστρεψαν όλοι στην Αγγλία με επιστολές διαμαρτυρίας για την αθέτηση των υποσχέσεων των Άγγλων περί Αυτοδιάθεσης της Κύπρου. Μεταξύ αυτών και ο μεγάλος αδελφός της μητέρας μας Κυριάκος Κάμπου, που υπηρέτησε στον Αγγλικό στρατό σαν λοχίας και πολέμησε στο Τομπρούκ της Λιβύης . Ο ίδιος κατά έγκυρες πληροφορίες τότε συμπολεμιστών του σαν ειδικός υπαξιωματικός επί εκρηκτικών υλών συμμετείχε στην ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοπόταμου υπό των Έντι Μάγερς και Κρις Γουντχάουζ ή τον Τζον Χουκ το 1942. Όταν το 1962 η ελληνική κυβέρνηση θέλησε να δώσει τιμητική σύνταξη στους Κυπρίους Έλλληνες εθελοντές πολεμιστές που πολέμησαν στην Ελλάδα, η απάντηση τους εξέπληξε τον Έλληνα πρέσβη: «Εμείς καταταγήκαμε εθελοντικά κύριε πρέσβη. Ου περί χρημάτων η συμμετοχή μας στους αγώνες του Έθνους, της μάνας Ελλάδας.» Σημειώνεται ότι επίσης τότε η Κύπρος απέστειλε σημαντική οικονομική βοήθεια στην Ελλάδα και αξιοσημείωτος ήταν η προσφορά των παντρεμένων Ελληνίδων της Κύπρου, που προσέφεραν τις χρυσές τους βέρες για να βοηθήσουν στον αγώνα του Έθνους για ελευθερία. Αντί αυτών τους «απονεμήθηκαν τιμητικά χάλκινες …Η μακαριστή μητέρα μου, μέχρι έσχατου τέλους την φορούσε και την θεωρούσε ανεκτίμητη ….. Το 1941 τον Φεβρουάριο, ο συγγραφέας και δημοσιογράφος Λουκής Ακρίτας, που πολεμούσε εθελοντής στα Αλβανικά βουνά με άλλους Κυπρίους γράφει για το απαράμιλλο θάρρος και ενθουσιασμό των Κυπρίων: «Η ατμόσφαιρα που ζούμε είναι αληθινά ηρωική και οι στιγμές αξέχαστες γιατί μας αναβαπτίζουν, μας ξαναγεννούν.» Αυτοί ήταν οι ΕΛΛΗΝΕΣ Κύπριοι. Σχεδόν όλοι οι Κύπριοι φοιτητές που φοιτούσαν στην Ελλάδα κατατάγηκαν σαν εθελοντές τον Ελληνικό στρατό και συμμετείχαν σε ηρωικές, νικηφόρες μάχες μέχρι εσχάτων…. Αυτά τα πολύ «ολίγα» στους «ολίγους», που ερωτούν τί έκανε η Κύπρος για την Ελλάδα. Ελάχιστα και αντιπροσωπευτικά, αναφέρθηκαν, για τις εθνικές προσφορές των Ελλήνων Κύπριων αδελφών στην Ελλάδα και το Έθνος! Υπάρχουν άλλα μύρια. «Τι άλλο θα μπορούσε να προσφέρει η μικρή μακρινή θυγατέρα ελληνική Κύπρος, τη μητρί πατρίδα, ώστε το 1974, η μάνα Ελλάδα να τείνει χείρα βοήθειας με λίγα ψίχουλα, για να σωθεί μια ελληνική πατρίδα, που φυλά Θερμοπύλες και «δεν είναι μακράν…..», αλλά και ούτε ξένη χώρα, κατά μειοδοτική δήλωση του Στρατηγού της χούντας Μπονάνου: «Οι Τούρκοι την Κύπρο χτυπούν ….Εμείς είμαστε Ελλάς…» Αν μη τι άλλο συμπαρασταθείτε και τιμήστε επάξια αυτή την πονεμένη και εγκαταλελειμμένη απόκληρη Ελληνίδα κόρη. Είναι το ελάχιστο που μπορείτε να πράξετε, τιμής ένεκεν …. …..Και τούτα τα κορμιά πλασμένα από ένα χώμα που δεν ξέρουν, έχουν ψυχές. Μαζεύουν σύνεργα για να τις αλλάξουν, δε θα μπορέσουν, μόνο θα τις ξεκάμουν αν ξεγίνουνται οι ψυχές. Δεν αργεί να καρπίσει τ’ αστάχυ, δε χρειάζεται μακρύ καιρό για να φουσκώσει της πίκρας το προζύμι, δε χρειάζεται μακρύ καιρό το κακό για να σηκώσει το κεφάλι, κι ο άρρωστος νους που αδειάζει δε χρειάζεται μακρύ καιρό για να γεμίσει με την τρέλα, νῆσός τις ἔστι …Κύπρος ». Απόσπασμα από Γ. Σεφέρη. Και περί ΕΝΩΣΗΣ, τι άλλο να γράψω ουκ ημπορώ και τι να λαλώ ουκ οίδα, σκοτίζεται ο λογισμός και το μυαλό στερεύει, παγώνουν χέρια και καρδιά και ο θυμός θεριεύει … και ας…. Καρτερούμεν μέραν νύχταν να φυσήσει ένας αέρα στουν τον τόπον πο `ν καμένος τζι’ εν θωρεί ποτέ δροσιάν Για να φέξει καρτερούμεν το φως τζιήνης της μέρας πο `ν να φέρει στον καθ’ έναν τζιαι ΕΝΩΣΗ τζιαι ΛΕΥΤΕΡΙΑ.. Επί τέλους ας βροντοφωνάξουμε εύτολμα ένα δεύτερο μεγάλο «ΟΧΙ», στους επίδοξους ολετήρες του Ελληνισμού, βαρβάρους Τούρκους γείτονες μας και τους συν αυτούς. ΟΧΙ!!! Μερικά ενδεικτικά άρθρα. Αντώνης Αντωνάς – Συγγραφέας από Ελληνική Κύπρο.  | Ο ηρωικός λοχαγός που σταμάτησε με λίγους άνδρες τους Αλπινιστές της «Τζούλια». Η άγνωστη, αλλά καθοριστική μάχη της Βοβούσας όπου κατατροπώθηκαν οι Ιταλοί Posted: 28 Oct 2021 09:00 AM PDT 3 Νοεμβρίου 1940. Οι Ιταλοί προελαύνουν εντός ελληνικού εδάφους με στόχο σε λίγες μέρες να παρελάσουν στην Αθήνα. Οι Αλπινιστές της μεραρχίας «Τζούλια» ξεπέρασαν το εμπόδιο της Κόνιτσας και έβαλαν πορεία προς Βοβούσα και από εκεί για Μέτσοβο. Δεν ήξεραν όμως ότι ένας από «μηχανής θεός» θα έφραζε οριστικά τον δρόμο τους. Ήταν ένας αποκαμωμένος λόχος Θεσσαλών που βρέθηκε εκείνη την ημέρα στο χωριό. Επρόκειτο για τον 3ο Λόχο του 51ου Συντάγματος υπό τον λοχαγό Αναστάσιο Παππά, ο οποίος με λίγους μαχητές και χωρίς πολλά πυρομαχικά, «έπιασε στον ύπνο» τους επίλεκτους Ιταλούς. Η μάχη της Βοβούσας ήταν η αρχή του τέλους της ιταλικής προέλασης στην Πίνδο. Η ηρωική αντίσταση των ελληνικών όπλων στη συγκεκριμένη περιοχή καθόρισε στις εξελίξεις. Ο χαμένος Λόχος Τα χαράματα της 28ης Οκτωβρίου άρχισε η ιταλική επίθεση έξω από το Καλπάκι Ιωαννίνων, στη Θεσπρωτία και στην Πίνδο. Πέντε από τις εννέα μεραρχίες του ιταλικού στρατού εισέβαλαν στο ελληνικό έδαφος περνώντας από τα φυλάκια του Γράμμου. Η επίλεκτη Τρίτη Μεραρχία Αλπινιστών «Τζούλια» κατέλαβε το Δίστρατο και στρατοπέδευσε στην περιοχή. Παράλληλα, έστειλε προφυλακή στη Βοβούσα. Το πρωινό εκείνο, έφτασε στο χωριό, πρώτος, ο λοχαγός Αναστάσιος Παππάς με όσους οπλίτες του είχαν απομείνει. Ο λόχος του είχε αποκοπεί από τις δυνάμεις του Δαβάκη που αμυνόταν στη γραμμή Σμόλικας-Μόλικας-Καστάνιανη-Κιάφα-Καταφύκι. Ο Παππάς και οι περίπου 100 άνδρες του περιπλανιόνταν για τρεις μέρες στην Πίνδο εξαντλημένοι και με ελάχιστα πολεμοφόδια. Όταν έφτασαν στη Βοβούσα χάρηκαν ότι θα ξαπόσταιναν για λίγο, αλλά όταν είδαν από μακριά να φτάνουν οι Ιταλοί ταράχτηκαν. Έκπληκτος ο Παππάς διέκρινε μέσα από το βουνό την εμπροσθοφυλακή της 3ης Μεραρχίας Αλπινιστών «Τζούλια» και έσπευσε να ειδοποιήσει τους ανωτέρους του. Ασύρματο δεν είχε και κατέφυγε στον σταθμό χωροφυλακής όπου υπήρχε τηλεφωνική γραμμή συνδεδεμένη με τη στρατιωτική διοίκηση στο Μέτσοβο. Εκεί βρισκόταν το στρατηγείο Μεραρχίας Ιππικού υπό τον Γεώργιο Στανωτά. «Εδώ Βοβούσα: 9η ώρα πρωινή, είναι οι Ιταλοί, είναι μπροστά μου. Σας μιλάει ο διοικητής του λόχου, Παππάς Αναστάσιος. Ανήκω στο απόσπασμα Δαβάκη, από το οποίο όμως έχω αποκοπεί. Τρεις μέρες κινούμαι υποχρεωτικώς και σε διαρκή επαφή με τον εχθρό». Ο αντισυνταγματάρχης Σινώκας με τον οποίο μίλησε ο Παππάς, αιφνιδιάστηκε. Δεν περίμενε τους Ιταλούς εκεί, ούτε όμως και τον Παππά ο οποίος κανονικά έπρεπε να βρίσκεται αλλού. Ήταν ο από μηχανής θεός που βρέθηκε την κατάλληλη στιγμή στο κατάλληλο σημείο. Τον ρώτησε εάν μπορεί να πάρει θέση μάχης και να «κρατήσει» τους Ιταλούς μέχρι να σταλούν ενισχύσεις. Ο διάλογος είναι αυθεντικός και τον θυμούνται μέχρι σήμερα οι παππούδες της περιοχής: - Μπορείς να κρατήσεις τους Ιταλούς στηνΒωβούσα; - Μάλιστα αν μου στείλετε πυρομαχικά και ψωμί.
|  | Ιταλοί αλπινιστές
|
Η άμυνα του Παππά απέναντι στους Ιταλούς αλπινιστές Η Βοβούσα είναι χτισμένη πάνω στον ποταμό Αώο. Ο μόνος δρόμος προς το Μέτσοβο περνούσε από ένα πέτρινο γεφύρι το οποίο ένωνε την ανατολική με τη δυτική όχθη του ποταμού. Για να σταματήσει την προέλαση των Αλπινιστών, ο Παππάς τοποθέτησε τον λόχο του στη δυτική όχθη του Αώου. Η υπερυψωμένη και δασωμένη δυτική όχθη ήταν το καλύτερο «καμουφλάζ» για τους στρατιώτες του, καθώς είχαν οπτική επαφή με τον μουλαρόδρομο από τον οποίο θα κατέβαιναν οι Αλπινιστές. Ο λοχαγός εγκατέστησε μια διμοιρία υπό τον έφεδρο ανθυπολοχαγό Λαζάνη μαζί με μια ομάδα πυροβόλων κοντά στη μικρή γέφυρα, ενώ από τα δεξιά προς τα αριστερά τοποθέτησε τις διμοιρίες Κρεμμύδα, Νίνου και Τσιτσάνη.  | Ελληνικό στοιχείο όλμου
|
Η μάχη της Βοβούσας Οι άνδρες του Παππά πήραν θέσεις μάχης και περίμεναν τους Ιταλούς. Το χωριό ήταν εντελώς έρημο και επικρατούσε νεκρική σιγή. Ώσπου φάνηκε η εμπροσθοφυλακή. Λίγο πριν φτάσουν στα πρώτα σπίτια του χωριού, ανυποψίαστοι, οι Ιταλοί δέχτηκαν τα πυρά του 3ου Λόχου. Σαστισμένοι οπισθοχώρησαν περιμένοντας τον κύριο όγκο των δυνάμεών τους, ώστε να ανασυνταχθούν και αντεπιτεθούν. Ούτε τα αυτόματα, ούτε το πυροβολικό που έστησαν οι Αλπινιστές 400 περίπου μέτρα πιο μακριά, είχαν αποτέλεσμα. Μάταια προσπαθούσαν να επιτεθούν στους Έλληνες που καλύπτονταν πλήρως από την πυκνή βλάστηση του ποταμού. Οι αλπινιστές βρίσκονταν σε κοινή θέα και δεν είχαν καμία ελπίδα. Τα αυτόματα όπλα του Παππά και τα μάλινχερ των στρατιωτών τους ανάγκασαν να κάνουν πίσω. Μόλις οι πρώτοι έπεσαν νεκροί, οι υπόλοιποι σκόρπισαν.  | Ελληνες στρατιώτες
|
Στις 5 το απόγευμα της 3ης Νοεμβρίου ο Παππάς κατάφερε να αναχαιτίσει οριστικά τους Αλπινιστές της «Τζούλια» και να εμποδίσει την επικοινωνία των Ιταλών μεταξύ Δίστρατου και Βοβούσας. Με τη δύση του ηλίου, στη Βοβούσα κατέφτασε το 11ο Τάγμα του 4ου Συντάγματος που διοικούσε ο Δημοσθένης Χατζηδάκης μαζί με τον διευθυντή του ΙΙΙ Γραφείου της Μεραρχίας Ιππικού, Γεώργιο Κανελλάκη. Οι φαντάροι του τάγματός τους για να φτάσουν όσο πιο γρήγορα μπορούσαν, πέταξαν ακόμη και τους γυλιούς τους στον δρόμο. Με ενισχυμένη την αμυντική γραμμή του χωριού και τα πυρομαχικά να φθάνουν σταδιακά από το Μέτσοβο, ο Παππάς καθήλωσε τους Ιταλούς και κράτησε τη Βοβούσα αλώβητη.  | Νεκρός Ιταλός στρατιώτης
|
Οι Αλπινιστές τράπηκαν σε άτακτη φυγή Το βράδυ της 4ης Νοεμβρίου ο ανώτατος διοικητής των ιταλικών δυνάμεων της Αλβανίας, στρατηγός Βισκόντι Πράσκα, έδωσε εντολή στους Αλπινιστές να επιστρέψουν στο Δίστρατο. Μόλις αντιλήφθηκαν οι άνδρες του Νίκα και Τσιτσάνη ότι οι Αλπινιστές φεύγουν, άρχισαν με μανία να πυροβολούν τους Ιταλούς. Σε λίγο έφτασαν και οι ενισχύσεις από το Μέτσοβο. Ο στρατηγός Γεώργιος Στανωτάς ολοκλήρωσε το έργο του ηρωικού Παππά. Οι Αλπινιστές τράπηκαν σε άτακτη φυγή και ο δρόμος προς το Δίστρατο γέμισε με τα άψυχα κορμιά των Ιταλών και τα σκοτωμένα μουλάρια που μετέφεραν τις προμήθειες. Μέσα στον πανικό τους οι Ιταλοί άφησαν πίσω τους πολλούς τραυματίες, καθώς επίσης και πολεμοφόδια, ορειβατικό πυροβολικό, όπλα και κράνη. Ο αιφνιδιασμός ήταν απόλυτος.  | Ελληνες στρατιώτες επιδεικνύουν ιταλικά λάφυρα...
|
Ο ηρωικός αγώνας του Παππά Η «Τζούλια» δεν κατάφερε να πετύχει τον στόχο της και ήταν θέμα χρόνου να λάβει επίσημη εντολή παύσης της προέλασης των Αλπινιστών στο Μέτσοβο. Έτσι κι έγινε. Στις 9 Νοεμβρίου 1940 ο διοικητής της «Τζούλια», στρατηγός Μάριο Τζιρότι, διέταξε την υποχώρηση της μεραρχίας. Λίγες μέρες αργότερα οι ελληνικές δυνάμεις ανακατέλαβαν τις συνοριακές διαβάσεις της Πίνδου. Η εξαιρετικής σημασίας νίκη των Θεσσαλών του Παππά αναπτέρωσε το τσακισμένο ηθικό των Ελλήνων που είχαν σαστίσει από το πρώτο κύμα της ιταλικής επίθεσης. Η μάχη της Βοβούσας ήταν μία από τις πρώτες επιτυχίες του ελληνικού στρατού, όπου χωρίς οργανωμένο σύστημα τροφοδοσίας και ανεφοδιασμού, ένα μικρό ηρωικό κλιμάκιο κατάφερε να επηρεάσει σημαντικά την έκβαση του Ελληνοϊταλικού πολέμου. Σύμφωνα με τις μαρτυρίες ο Αναστάσιος Παππάς συνέχισε να πολεμά και βρέθηκε αργότερα στο ύψωμα 731 όπου οι Έλληνες υπό τον ταγματάρχη Κασλά αμύνθηκαν γενναία και ταπείνωσαν τον Μουσολίνι που ηγήθηκε προσωπικά της τελευταίας επίθεσης των Ιταλών.  | ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΟΧΙ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ Posted: 28 Oct 2021 08:30 AM PDT
αφίσα από την Μαίρη Καρά
 | ΥΠΓΟΣ Χ. ΚΑΤΣΙΜΗΤΡΟΣ ΄΄….ΔΕΝ ΘΑ ΠΕΡΑΣΟΥΝ ΟΙ ΙΤΑΛΟΙ ΑΠΟ ΤΟ ΚΑΛΠΑΚΙ΄΄ Posted: 28 Oct 2021 08:00 AM PDT Γράφει ο Αντγος ε.α. Θεόκλητος Α. Ρουσάκης Επίτιμος Διοικητής Β΄ Σώματος Στρατού Δεν δείλιασαν οι "Έλληνες του ΄40" όπως δεν δείλιασαν μπροστά στο θάνατο και οι Έλληνες των Θερμοπυλών και της Σαλαμίνας, του Μαραθώνα, του Βυζαντίου, του ΄21 και του Μακεδονικού Αγώνα .Και τον έκαναν σύμβολο το θάνατο που άγγιξε το "Μολών Λαβέ" του Λάκωνα Λεωνίδα και θα ανακυκλωθεί 20 αιώνες μετά από τον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο στην Πύλη του Ρωμανού και θα γίνει σημαία ανεξίτηλη στην οποία αποτύπωσαν την αποφασιστική διάζευξη "λευτεριά ή θάνατος". Πέραν όμως από τα κελεύσματα της Ιστορίας, του ηθικού και του πατριωτικού ενθουσιασμού, η νίκη στον πόλεμο είναι αποτέλεσμα ορθής, λεπτομερούς, επίπονης και δαπανηρής προετοιμασίας και μιας επιδέξιας διεξαγωγής των πολεμικών επιχειρήσεων, από ικανούς, ανιδιοτελείς, φιλόπατρεις και ηθικούς ηγέτες. Μια τέτοια σεμνή ηγετική μορφή που τη διέκρινε η σύνεση και η φρόνηση, σε συνδυασμό με διοικητικές και οργανωτικές ικανότητες, με το θάρρος της γνώμης και προπάντων με πνεύμα πρωτοβουλίας, ήταν ο Υποστράτηγο Χαρ. Κατσιμήτρο Διοικητής της VIII Μεραρχίας. Της Μεραρχίας που δέχτηκε όλο το βάρος της εχθρικής επίθεσης την 28 Οκτ 1940. Ήταν αυτός που με την τεράστια πολεμική εμπειρία, σταμάτησε την αξονική άμπωτι στο Καλπάκι, για να ξεκινήσει η συμμαχική παλίρροια. Και φυσικά αυτός θα ήταν εκείνος που θα είχε και την ευθύνη σε περίπτωση αποτυχίας. Ο Υπγος Χ. Κατσιμήτρος γεννήθηκε την 1η Ιανουαρίου 1886 στο χωριό Κλειτσός, του νομού Ευρυτανίας. Το 1904 κατατάχθηκε, ως εθελοντής στον Ελληνικό Στρατό, το 1915-18 πολέμησε στο "Μακεδονικό Μέτωπο" και το 1921-1922 συμμετείχε στην Μικρασιατική Εκστρατεία, με το βαθμό του Ταγματάρχη όπου και τραυματίστηκε στο γόνατο και μεταφέρθηκε για νοσηλεία στη Σμύρνη. Στο βαθμό του Υποστρατήγου διετέλεσε Διοικητής της VIIης Μεραρχίας Δράμας, της IXης Μεραρχίας Κοζάνης και στις 9 Φεβρουαρίου 1938 ανέλαβε διοικητής της VIIIης Μεραρχίας με έδρα τα Ιωάννινα, όπου ο Στρατηγός μαζί με τους άνδρες του αλλά και τον λαό της Ηπείρου έμελλε να αντιμετωπίσουν μια πανίσχυρη ιταλική πολεμική μηχανή. Μέχρι το 1939 ο ορατός κίνδυνος κατά της χώρας μας προερχόταν από τη βουλγαρική επεκτατικότητα και η σχεδίαση της άμυνας ήταν προσανατολισμένη στα Ε/Β σύνορα. Από την πλευρά της Γιουγκοσλαβίας και της Τουρκίας δεν αντιμετωπίζονταν απειλές, ενώ η Αλβανία ήταν από απόψεως στρατιωτικής ισχύος αμελητέα. Η αποβίβαση, όμως, των ιταλικών στρατευμάτων στην Αλβανία την 7η Απριλίου του 1939 και η κατάληψη της χώρας αυτής μέσα σε ελάχιστες ώρες, μετέβαλε δραματικά τα μέχρι τότε δεδομένα της επιχειρησιακής σχεδίασης και προπαρασκευής. Η νέα κατάσταση επέβαλε την ταχεία αλλά και ψύχραιμη αντιμετώπιση της διπλής απειλής, τόσο από τη Βουλγαρία όσο και από Αλβανία από μια αυτοκρατορία «οκτώ εκατομμυρίων λογχών» στον τομέα των συνόρων Ηπείρου και Δυτικής Μακεδονίας .  Το ζήτημα τώρα της τροποποίησης της αμυντικής σχεδιάσεως που προέκυψε ήταν σημαντικό και επείγον. Τώρα η μάχη από πλευράς Ελλάδος γίνεται με το χρόνο που πρέπει να κερδηθεί για την προετοιμασία της άμυνας στα ελληνοαλβανικά σύνορα. Με βάση αυτά τα δεδομένα, κοινοποιείται στις 4 Μαΐου 1939 το Σχέδιο Επιχειρήσεων ΙΒ (από τα αρχικά Ιταλία – Βουλγαρία), σύμφωνα με το οποίο η τελική τοποθεσία άμυνας θα ήταν στη γραμμή Άραχθος – Μέτσοβο – καμπή Αλιάκμονος – όρος Βέρμιο – όρος Βόρας . Μια τοποθεσία φύση ισχυρά και ιδιαίτερα οικονομική από πλευράς απαιτουμένων δυνάμεων. Η Ήπειρος όμως και ένα τμήμα της Δυτικής Μακεδονίας θα έπρεπε αναγκαστικά να εγκαταλειφθούν από την VIII Μεραρχία, που το 95% των στρατιωτών της προερχόταν από τις περιοχές αυτές. Οι επιπτώσεις στο ηθικό των ανδρών αυτών, αλλά και όλου του Στρατού στην αναγκαστική επιλογή αυτής της λύσης, είναι προφανείς και τραγικές. Αυτή όμως είναι και η κορυφαία στιγμή του ΗΓΕΤΗ ΚΑΤΣΙΜΗΤΡΟΥ. Πρώτος και περισσότερο απ΄ όλους αναλογίζεται το αναγκαίο κακό για την άμυνα στην τοποθεσία του Αράχθου, αλλά και την ευθύνη ως τοπικός διοικητής, να ανατρέψει αυτά τα δεδομένα, για να μην παραχωρηθεί σπιθαμή ηπειρωτικής γης στον εχθρό. Αυτό είναι και το κυρίαρχο στοιχείο του Ηγέτη. Όταν εντοπίσει την ανάγκη ότι κάποια κατάσταση πρέπει να αλλάξει προς το καλύτερο, πρέπει να δρομολογεί χωρίς χρονοτριβή και μεθοδικά την αλλαγή. Έτσι σε ολόκληρη τη μεθόριο αρχίζει μια τιτάνια προσπάθεια οργάνωσης του εδάφους με έργα εκστρατείας – μια και δεν υπάρχει χρόνος για μόνιμη οχύρωση – στην προωθημένη αμυντική τοποθεσία Καλαμά ποτ -Ελαία (Καλπακι )- Γκραμπάλα -Υψ. Κλέφτης. που προχωρεί με ταχύτατο ρυθμό. Ο Διοικητής της Μεραρχίας περιέρχεται όλη τη μεθόριο διαρκώς και δίδει επί τόπου διαταγές και οδηγίες προς τους αξιωματικούς και οπλίτες των φυλακίων, προσπαθώντας να τους τονώσει το ηθικό και να εξάψει τον πατριωτισμό τους... Την 1η Σεπτεμβρίου 1939, κοινοποιείται από το Γενικό Επιτελείο, κατόπιν προτάσεως του Κατσιμήτρου, νέο Σχέδιο Επιχειρήσεων με την ονομασία ΙΒα. Το νέο πλέον σχέδιο προβλέπει, προωθημένη άμυνα, στην τοποθεσία Καλάμάς ποτ. - Ελαία (Καλπάκι ) – Γκραμπάλα- υψ. Κλέφτης, όπου ο ορεινός όγκος του Καλπακίου περικλείει μια κοιλάδα σε σχήμα πετάλου. Στα χαμηλότερα σημεία της τοποθεσίας υπήρχαν τα έλη που δημιουργούσε ο ποταμός Καλαμάς. Στις 9 Αυγούστου 1940, αποστέλλεται στη Μεραρχία το νέο τροποποιημένο σχέδιο ΙΒβ, στο οποίο, επαναλαμβάνεται μεν η αποστολή της προωθημένης άμυνας στην τοποθεσία Ελαία (Καλπάκι) – Καλαμά, αλλά παρέχεται στο Μέραρχο η πρωτοβουλία να ελιχθεί επιβραδυντικώς αναλόγως της εξελίξεως της καταστάσεως. Τώρα λοιπόν η ευθύνη της απόφασης για την εμμονή ή όχι για άμυνα στο Καλπάκι επαφίεται στον Στρατηγό Κατσιμήτρο. Αυτός και οι Ηπειρώτες του θα δεχθούν το κύριο βάρος της ιταλικής επιθέσεως, από το 25ο Σώμα Στρατού των Ιταλών ενισχυμένο με 4000 Αλβανούς. Το δώρο από τους Ιταλούς στην Αλβανία για τη συνδρομή τους αυτή, θα ήταν η παραχώρηση σε αυτούς της περιοχής της Θεσπρωτίας. Το ιστορικό βράδυ της 27ης προς 28η Οκτωβρίου, οι προφυλακές της Μεραρχίας κατέγραψαν ασυνήθιστη κίνηση στον απέναντι Ιταλικό τομέα. Ο Κατσιμήτρος αμέσως ενημερώνει το Γενικό Επιτελείο για τις εξελίξεις, την επικείμενη Ιταλική επίθεση και διαβεβαιώνει ότι ".....μπορεί να μην έχω το ανάστημα του Στρατάρχου Πεταίν, όστις κατά το 1916 αμυνόμενος σθεναρώς στο Βερντέν είπε ότι δε θα περάσουν οι Γερμανοί, αλλά δύναμαι να σας διαβεβαιώσω εν πλήρει πεποιθήσει ότι δε θα περάσουν οι Ιταλοί από το Καλπάκι." Μόλις δύο ώρες μετά ο Πρωθυπουργός της Ελλάδος Ιωάννης Μεταξάς, κάπου σε ένα προάστιο της Αθήνας, φορώντας πυζάμες λόγω του περασμένου της ώρας, με ελαφρά τρεμάμενα χέρια θα παραλάβει το ιταμό Ιταλικό τελεσίγραφο και θα προφέρει τις περίφημες Γαλλικές λέξεις: "Alors, c' est la guerre". Τα ξημερώματα της 28ης Οκτωβρίου οι δυνάμεις του στρατηγού Βισκόντι Πράσκα διάβαιναν την ελληνική μεθόριο. Την ίδια ώρα ο Πρωθυπουργός στο υπουργικό συμβούλιο, ενημέρωσε τους υπουργούς για το τί είχε συμβεί και έφερε ενώπιον των συνεργατών του τα πολεμικά διατάγματα. Κατόπιν πήρε στα χέρια του την πένα του για να υπογράψει, στάθηκε για λίγο, την ακούμπησε και πάλι στο τραπέζι, έσκυψε το κεφάλι του σαν να σκεπτόταν κάτι, έκανε το σταυρό του, ξαναπήρε την πένα του και τη στιγμή που άρχισε να υπογράφει πρόσθεσε με παλλόμενη από τη συγκίνηση φωνή: «Ο Θεός σώζει την Ελλάδα». Την ίδια ώρα και ο Στρατηγός Κατσιμήτρος με βαθιά πίστη στο Θεό και στην Υπέρμαχο Στρατηγό και με εμπιστοσύνη απόλυτη στους άνδρες της Μεραρχίας του, βροντοφώναζαν με το δικό τους τρόπο, το δικό τους ΟΧΙ και αντιμετώπιζαν με σθένος τις 4 επίλεκτες Ιταλικές μεραρχίες: Τη Μεραρχία Αλπινιστών «ΤΖΟΥΛΙΑ», με κατεύθυνση το Μέτσοβο, την Τεθωρακισμένη Μεραρχία «ΚΕΝΤΑΥΡΩΝ» και τη Μεραρχία Πεζικού «ΦΕΡΡΑΡΑ» με κατεύθυνση τα Ιωάννινα και τη Μεραρχία Πεζικού «ΣΙΕΝΑ», με κατεύθυνση την Πρέβεζα, για την υπερκέραση των Ιωαννίνων. Οι ελληνικές δυνάμεις στη γραμμή προκαλύψεως λαμβάνουν το βάπτισμα του πυρός μέσα σε ένα κολασμένο δαντικό σκηνικό. Δεν σάστισαν όμως, αλλά συμπτύχθηκαν κανονικά, όπως προέβλεπε το σχέδιο που είχε εκπονήσει η Μεραρχία, προς την κύρια αμυντική τοποθεσία. Το ΈΠΟΣ του 1940 έχει ξεκινήσει.... Με τη λήξη του προκαλυπτικού αγώνος, γράφει ο Κατσιμήτρος στην Ημερήσια Διαταγή του στις 30/10/1940: "Ο αγών θα διεξαχθή μετά πείσματος και επιμονής ακαταβλήτου. Άμυνα κρατερά επί των θέσεών μας μέχρις εσχάτων. Ουδεμία ιδέα εις ουδένα να υπάρχη περί υποχωρήσεως……... Ήδη πάντες, από του Στρατηγού Διοικητού της Μεραρχίας μέχρι και του τελευταίου στρατιώτου, θα αγωνισθώμεν επί των θέσεών μας. Και εν ανάγκη θα πέσωμεν όλοι υπερασπιζόμενοι αυτά..." Μεταξύ 4-6 Νοεμβρίου 1940, κατά την επίθεση των ΤΘ της "Μεραρχίας ΚΕΝΤΑΥΡΩΝ" ο Κατσιμήτρος, παρασύρει τα τεθωρακισμένα τους στα έλη που δημιούργησε ο ποταμός Καλαμάς και τα οποία σκοπίμως τη χρονιά αυτή δεν αποξηράθηκαν προκειμένου, να λειτουργήσουν ως Α/Τ κώλυμα. Τα ιταλικά τεθωρακισμένα "κόλλησαν" στην κυριολεξία σε αυτήν την τοποθεσία με αποτέλεσμα το πυροβολικό μας εύκολα να τα καταστρέψει. Μια τεχνική που εφάρμοσε πρώτος ο Μιλτιάδης για να επιτύχει το 490 π.Χ. την παγίδευση και την καταστροφή του περσικού ιππικού μέσα στο έλος στο Μαραθώνα. Στις 8 Νοεμβρίου 1940, ο κόσμος όλος μένει άναυδος, μη μπορώντας να πιστέψει ότι η πρώτη νίκη του ελευθέρου κόσμου εναντίον των δυνάμεων του Άξονα ήταν γεγονός στα ηπειρωτικά βουνά. Στην επιτυχία αυτή, πρέπει να τονίσουμε, η συμβολή του πυροβολικού ήταν μέγιστη. Διότι, τα βλήματα δεν πηγαίνουν στον στόχο απλώς με… το ηθικό των πυροβολητών. Απαιτείται σχεδίαση, οργάνωση, εκπαίδευση και διοίκηση αλλά και μία άριστη λειτουργία του συστήματος ΔΜ η οποία εξασφαλίζει ότι θα υπάρχουν στον απαιτούμενο χρόνο και χώρο τα βλήματα για τα πυροβόλα. Μετά την άφιξη των εφεδρειών, στις 13 Νοεμβρίου, ο Ελληνικός Στρατός, πλήρως κινητοποιημένος και έχοντας αποκαταστήσει το εθνικό έδαφος, πέρασε στην αντεπίθεση. Έχοντας πλέον την πρωτοβουλία, κατόρθωσε μέχρι τον Ιαν του ΄41 να απωθήσει τις ιταλικές δυνάμεις εντός της Αλβανίας, μέχρι τη γραμμή Χιμάρα – Πόγραδετς. Στη γενική έκθεση του ΓΕΣ για τον πόλεμο 1940-1941 αναφέρεται: "Ο Διοικητής της Μεραρχίας Χ. Κατσιμήτρος …..κατόρθωσε να περισώσει την ηρωική και πολύπαθη Ήπειρο από πρόωρον και αδικαιολόγητον παράδοσίν της εις τον εχθρό γενόμενος ούτω ΑΞΙΟΣ ΤΗΣ ΠΑΤΡΙΔΟΣ"
Όμως μετά τη συνθηκολόγηση έμελλε αυτός ο ήρωας του Έπους του 40, να περάσει μαζί με άλλους ήρωες Στρατηγούς το δικό του Γολγοθά με την αποδοχή συμμετοχής στην Κατοχική Κυβέρνηση του Αντγου Τσολάκογλου. Γιατί όμως ο ένδοξος αυτός στρατηγός δέχτηκε αυτή τη συμμετοχή, με βέβαιο τον κίνδυνο στιγματισμού του ως προδότου; Για όλους όσους γνώριζαν τον Κατσιμήτρο και τους άλλους Στρατηγούς και εκτιμούν τα γεγονότα χωρίς ιδεολογικά συμπλέγματα και προκαταλήψεις, γνωρίζουν ότι το κίνητρό τους ήταν η εθελοθυσία για μία ακόμη εθνική προσφορά. Ήταν μια στιγμή που στην Αθήνα δεν είχε απόμεινε άλλη εξουσία ή Αρχή, για να λειτουργήσουν οι δημόσιες υπηρεσίες, τα νοσοκομεία, οι συγκοινωνίες, η χωροφυλακή, το λιμενικό, τα τελωνεία, οι τράπεζες κλπ.  Οι Στρατηγοί, πατριωτικά σκεπτόμενοι, γνωρίζοντας τι τους περιμένει, αποδέχτηκαν αυτή τη "συνεργασία" με τον εχθρό και μεταξύ αυτών, με την παρότρυνση και του Μητροπολίτη Ιωαννίνων Σπυρίδωνα και ο Κατσιμήτρος στον οποίο ανέθεσαν τα Υπουργεία Εργασίας και Γεωργίας. Το πιθανότερο είναι να θεώρησε ότι στις πρωτόγνωρες συνθήκες μπορούσε ίσως κάτι ακόμα να προσφέρει. Σε λιγότερο όμως από πέντε μήνες παραιτήθηκε, αλλά δυστυχώς η συμμετοχή και μόνο ήταν αρκετή για να συμπεριληφθεί αργότερα στον κατάλογο των δωσίλογων. Το 1945 δικάζεται σε κάθειρξη 5,5 ετών, ενώ αποπέμπεται από το στράτευμα με παράλληλη έκπτωση από το βαθμό του Αντιστρατήγου. Το 1953 αποκαταστάθηκε στο βαθμό του, προήχθη στο βαθμό του Αντιστρατήγου και του αποδόθηκαν όλα τα παράσημά του. Πέθανε την Τρίτη 20 Φεβρουαρίου 1962 και η κηδεία του έγινε δημοσία δαπάνη στο Α΄ Κοιμητήριο Αθηνών. Και σήμερα, που στους γειτονικούς μας ορίζοντες έχουν επικαθήσει μαύρα σύννεφα που προοιωνίζουν συρρικνώσεις εδαφικές, ας μη δειλιάσουμε βλέποντας τους αριθμούς και ακούγοντας τις απειλές . Ο Θεός της Ελλάδος θα αναδείξει πάλι τη νέα ηγεσία του νέου ΟΧΙ, ώστε σύψυχοι και ομόψυχοι, θα μπορέσουμε να διαβούμε με τη βοήθεια της Αγίας Σκέπης, τις έντεχνα στημένες παγίδες, τόσο από εχθρούς όσο και από λυκόφιλους. Αρκεί, στις μεγάλες αυτές επετείους, ο εορτασμός να είναι ιστορίας μνήμη αλλά και χρέους υπόμνηση.
 | Καλπάκι 1940: Πώς η VΙΙΙ Μεραρχία συνέτριψε την ιταλική επίθεση στην Ήπειρο (Β μέρος) Posted: 28 Oct 2021 07:30 AM PDT
συνέχεια από το Α μέρος Ήπειρος Προμαχούσα Η απόσυρση των ελληνικών προκαλυπτικών τμημάτων αποτέλεσε μία ακόμα πρώτου μεγέθους έκπληξη για τους Ιταλούς, οι οποίοι μέχρι εκείνη τη στιγμή αντιμετώπισαν ισχυρή αντίσταση. Το μέγεθος του αιφνιδιασμού τους ήταν δε τέτοιο, ώστε δεν κατόρθωσαν να λάβουν καν επαφή με τις ελληνικές γραμμές. Για 32 περίπου ώρες, οι ιταλικές δυνάμεις είχαν χάσει τα ίχνη των ελληνικών. Μόνο το ελληνικό πυροβολικό, έχοντας από πριν κανονίσει τη βολή του, έβαλλε, όχι πυκνά, μα εξαιρετικά εύστοχα κατά εισβολέων. Στο μεταξύ, ο Κατσιμήτρος είχε λάβει καλές ειδήσεις από το ΓΕΣ. Οι Βρετανοί θα κάλυπταν τις ελληνικές ακτές με το στόλο τους. Άρα, η Μεραρχία μπορούσε να αποσύρει τα τμήματα που είχε αγκιστρώσει να φρουρούν τις ακτές και να τα διαθέσει στην κρίσιμη μάχη. Έφτασε έτσι η τελευταία μέρα του Οκτωβρίου. Από το πρωί της 31ης Οκτωβρίου, οι Ιταλοί επιδίωξαν να λάβουν στενή επαφή με την ελληνική τοποθεσία αντίστασης. Δεν το κατόρθωσαν, όμως, καθώς το ελληνικό πυροβολικό τούς προκάλεσε συντριπτικά πλήγματα. Οι Ιταλοί επικέντρωσαν την προσπάθειά τους στον παραλιακό τομέα, όπου, με την υποστήριξη πυροβολικού και όλμων, επιχείρησαν να περάσουν τον Καλαμά. Αποκρούστηκαν, με απώλειες, από τα ελληνικά τμήματα. 7 Την ίδια ώρα, τα αλβανικά τμήματα του Ιταλικού Στρατού λεηλατούσαν τα ελληνικά χωριά που κυριεύτηκαν από τους Ιταλούς. Από τις 10.30, το ιταλικό πυροβολικό άρχισε να βάλλει κατά της τοποθεσίας Καλπακίου. Σε λίγο ακολούθησε και η Ιταλική Αεροπορία. Ο βομβαρδισμός αυτός δεν είχε αποτέλεσμα, και προκάλεσε ελάχιστες απώλειες στα ελληνικά τμήματα. Βορειότερα, η κατάσταση για τα ελληνικά όπλα δεν ήταν ευνοϊκή. Το Απόσπασμα Πίνδου είχε καμφθεί και υποχωρήσει, αφήνοντας ακάλυπτο το δεξί πλευρό της VΙΙΙ Μεραρχίας. Για να αντιμετωπίσει τη δυσμενή αυτή εξέλιξη, το ΓΕΣ ειδοποίησε τη Μεραρχία ότι πιθανόν θα έπρεπε να υποχωρήσει και αυτή. Ο Κατσιμήτρος βέβαια δεν σκεφτόταν καν ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Συγκρότησε το Απόσπασμα Αώου, με δύο τάγματα πεζικού, μία πυροβολαρχία, έναν ουλαμό των 65 χιλ. και μία διμοιρία πολυβόλων, το οποίο έθεσε υπό τον εβραϊκής καταγωγής ήρωα αντισυνταγματάρχη Μ.Φριζή, με εντολή να καλύψει το δεξιό της Μεραρχίας. Την ίδια ώρα, στο άλλο άκρο του μετώπου, συνέβη ένα άλλο σημαντικό γεγονός, τεράστιου ηθικού αντίκτυπου. Δύο ελληνικά αντιτορπιλικά, τα «Σπέτσαι» και «Ψαρά», με επικεφαλής τον τότε αντιπλοίαρχο Κώνστα, βομβάρδισαν τις ιταλικές θέσεις κατά μήκος των ακτών της Θεσπρωτίας, στην περιοχή Σαγιάδας. Τα ελληνικά πλοία, σημαιοστολισμένα, βομβάρδισαν για δύο ώρες τις ιταλικές θέσεις, και κατόπιν αποχώρησαν ανενόχλητα. Ο ενθουσιασμός των στρατιωτών του παραλιακού τομέα ήταν απερίγραπτος, καθώς είδαν τα δύο μοναχικά ελληνικά αντιτορπιλικά να αψηφούν τον πανίσχυρο ιταλικό στόλο και να ενισχύουν το σκληρό αγώνα τους. Η πρώτη ημέρα του Νοεμβρίου κύλησε, με τους Ιταλούς να μην μπορούν ακόμα να λάβουν επαφή με την ελληνική τοποθεσία αντίστασης. Η Ιταλική Αεροπορία εξαπέλυσε σειρά επιδρομών. Οι απώλειες της Μεραρχίας ήταν ελάχιστες, περιοριζόμενες σε λίγους τραυματίες και μερικά τηλεφωνικά καλώδια. Παράλληλα με τη δράση της Αεροπορίας, βομβαρδισμό των ελληνικών θέσεων άρχισε και το εχθρικό πυροβολικό. Οι Ιταλοί, υπό την κάλυψη του βομβαρδισμού, σκόπευαν να προωθήσουν τις δυνάμεις, λαμβάνοντας στενή επαφή με την ελληνική αμυντική τοποθεσία, με στόχο την εξαπόλυση σφοδρής, συνδυασμένης επίθεσης πεζικού και αρμάτων κατά της τοποθεσίας Καλπακίου. Πίσω, το Μηχανικό τους αγωνιζόταν να επισκευάσει τις ανατιναγμένες γέφυρες και τους κατεστραμμένους δρόμους. Στην περιοχή των Αγίων, ιταλικός λόχος Μηχανικού γκρέμισε ένα μικρό εκκλησάκι της Αγ. Παρασκευής, για να επισκευάσει με το υλικό την ανατιναγμένη γέφυρα του Γόρμου. Το ελληνικό πυροβολικό όμως απάντησε στην ιεροσυλία, μέσω της «πυροβολαρχίας-φάντασμα», όπως την ονόμασαν οι Ιταλοί, των 105 χιλ. του λοχαγού Βαμβέτσου. Άνοιξε πυρ εναντίον τους από απόσταση 7 χλμ. περίπου, βρίσκοντας ακριβώς το στόχο. Καίρια ελληνική βολή σκότωσε 50 Ιταλούς και τραυμάτισε άλλους τόσους. Το ιταλικό πυροβολικό επιχείρησε να απαντήσει με δύο πυροβολαρχίες. Και αυτές όμως αναγκάστηκαν να σιγήσουν από τα εύστοχα ελληνικά πυρά. Αλλά και στην περιοχή του Παρακάλαμου, απόπειρα ιταλικού τεθωρακισμένου τμήματος να προελάσει, αναχαιτίστηκε από τον Κωστάκη. Από απόσταση 5 χλμ., τα ελληνικά πυροβόλα τίναξαν στον αέρα ιταλικά άρματα και οχήματα, αναγκάζοντας τα υπόλοιπα να τρέξουν να καλυφθούν. Βορειότερα, ο Βερσής καθήλωνε με τη σειρά του τις φάλαγγες της Φεράρα. Το ελληνικό πυροβολικό είχε καταστεί ο εφιάλτης των Ιταλών όλο αυτό το διάστημα. Το πρωί της 2ας Νοεμβρίου, οι διαβιβαστές της Μεραρχίας υπέκλεψαν ένα σήμα του Ιταλού διοικητή του ΧΧV Σώματος Στρατού, αντιστράτηγου Ρόσι, το οποίο προέτρεπε την Ιταλική Αεροπορία να πλήξει σκληρά τον εχθρό, εκμεταλλευόμενη την καλοκαιρία. Πραγματικά, η Ιταλική Αεροπορία εμφανίστηκε μαζικά επάνω από το πεδίο της μάχης, χωρίς όμως να επιτύχει τίποτε το ιδιαίτερο. Μόνο η επίθεσή της κατά της πόλης των Ιωαννίνων στοίχισε τη ζωή σε αρκετούς άμαχους. Η Ιταλική Αεροπορία βομβάρδιζε τις ελληνικές θέσεις επί τρεις συνεχόμενες ώρες. Στις 12.00, η Αεροπορία αποχώρησε και τη σκυτάλη έλαβε το ιταλικό πυροβολικό. Η Γκραμπάλα, η Ασσόνισα, τα γύρω από το Καλπάκι υψώματα, κάηκαν από την ιταλική φωτιά. Τουλάχιστον 100 ιταλικά πυροβόλα κάθε διαμετρήματος συμμετείχαν στην προπαρασκευή, επί τρεις ώρες. Τελικά, γύρω στις 15.00, το ιταλικό πυροβολικό ήρε τα πυρά του, και το πεζικό εξόρμησε. Το ιταλικό πεζικό εξόρμησε σε σχηματισμό, πυκνό, έτσι ώστε να διοικείται εύκολα. Σε καμία περίπτωση όμως ο σχηματισμός αυτός δεν ήταν κατάλληλος για προσπέλαση απέναντι στα ελληνικά όπλα. Αμέσως, το ελληνικό πυροβολικό, έχοντας παρατηρητήρια σε όλα τα δεσπόζοντα υψώματα, άνοιξε καταχθόνιο πυρ κατά των Ιταλών, προκαλώντας τους συντριπτικά πλήγματα και αναγκάζοντάς τους, στις περισσότερες περιπτώσεις, να καθηλωθούν. Ένα δε συγκρότημα δύο ταγμάτων βλήθηκε τόσο καίρια, που διαλύθηκε. Οι άνδρες του εγκατέλειψαν τα όπλα τους και τράπηκαν σε φυγή – κατορθώθηκε η ανασυγκρότησή τους 20 χλμ. πίσω από το μέτωπο. Κάποια εχθρικά τμήματα, υποστηριζόμενα από όλμους και πολυβόλα, κατάφεραν να πλησιάσουν σε απόσταση εφόδου από τις ελληνικές θέσεις. Τότε το λόγο έλαβαν τα Μάνλιχερ, τα πολυβόλα και τα οπλοπολυβόλα του πεζικού. Οι Ιταλοί καθηλώθηκαν, μην μπορώντας να κινηθούν ούτε μπρος ούτε πίσω. Καθώς πλησίαζε η νύχτα και οι Ιταλοί δεν είχαν κατορθώσει το παραμικρό, άρχισε νέα ισχυρή προπαρασκευή πυροβολικού. Στόχος 32 ιταλικών πυροβόλων έγινε τώρα η Γκραμπάλα. Το ύψωμα αυτό βρίσκεται σε απόσταση 4 χλμ. περίπου από το Καλπάκι. Αποτελούσε το άκρο δεξιό της τοποθεσίας αντίστασης, και κατ’ επέκταση σημείο-κλειδί της όλης τοποθεσίας. Αν έπεφτε η Γκραμπάλα, ολόκληρη η τοποθεσία του Καλπακίου θα κατέρρεε. Αυτό το γνώριζαν και οι Ιταλοί, οι οποίοι, με οδηγούς Αλβανούς, που γνώριζαν καλά το έδαφος, επιτέθηκαν αιφνιδιαστικά το βράδυ της 2ας προς 3η Νοεμβρίου κατά της Γκραμπάλας, εν μέσω σφοδρής θύελλας, και κατέλαβαν δύο από τις τρεις κορυφές της. Ο Κατσιμήτρος στο άκουσμα της είδησης διέταξε άμεση αντεπίθεση με όλες τις διαθέσιμες εφεδρείες. Τελικά, συγκεντρώθηκαν δύο λόχοι του 15ου ΣΠ, υπό τους αντισυνταγματάρχη Κυριαζή και ταγματάρχη Πανταζή. Οι ελληνικές δυνάμεις όμως καθηλώθηκαν από τη σφοδρή θύελλα. Υπό αυτές τις συνθήκες ήταν αδύνατο να εξαπολυθεί αντεπίθεση. Η θύελλα ωστόσο εμπόδισε και τους Ιταλούς να ενισχύσουν τα επί της Γκραμπάλας τμήματά τους. Βορειότερα, στον Αώο, οι αλπινιστές της «Τζούλια» επιχείρησαν να ανατρέψουν το απόσπασμα Φριζή και να πλαγιοκοπήσουν την VIII MΠ. Αποκρούστηκαν και οι δύο απόπειρές τους με απώλειες – 5 νεκροί, 24 αιχμάλωτοι. Τα ξημερώματα της 3ης Νοεμβρίου, ο 1ος και ο 7ος Λόχος του 15ου ΣΠ επιτέθηκαν αιφνιδιαστικά, και με την ξιφολόγχη και με την ιαχή «Αέρα», ανέτρεψαν τα εχθρικά τμήματα. Την ίδια ώρα ένα ιταλικό τάγμα ανέβαινε στο ύψωμα για να ενισχύσει το τμήμα που το είχε καταλάβει, χωρίς να γνωρίζει ότι αυτό είχε ήδη ανατραπεί από την ελληνική αντεπίθεση. Οι υποχωρούντες Ιταλοί και Αλβανοί αναμείχθηκαν με το εν λόγω τάγμα, προκαλώντας του σύγχυση. Έτσι, όταν και αυτό δέχτηκε με τη σειρά του την ελληνική επίθεση, τράπηκε σε φυγή. Πιο χαμηλά, σε μια από τις πλαγιές της Γκραμπάλας, είχε πάρει θέσεις ολόκληρο το ιταλικό 47ο ΣΠ. Με την ανακατάληψη όμως του υψώματος από τους Έλληνες, έγινε αντιληπτό από τους παρατηρητές του πυροβολικού. Το αποτέλεσμα ήταν τραγικό για τους Ιταλούς. Τέσσερις ελληνικές πυροβολαρχίες άρχισαν συγκεντρωτικό πυρ εναντίον του και το διέλυσαν. Οι ιταλικές απώλειες επί του υψώματος ήταν επίσης βαριές – 20 νεκροί, 60 τραυματίες και 6 αιχμάλωτοι. Στα χέρια των Ελλήνων περιήλθαν τρία πολυβόλα και τέσσερις όλμοι. Οι ελληνικές απώλειες ανήλθαν σε 8 νεκρούς και 27 τραυματίες. Ωστόσο, η μόνη έως τότε ιταλική επιτυχία -και μάλιστα επιτυχία σοβαρή- είχε ακυρωθεί. Με το πρώτο φως της ημέρας, το ιταλικό πυροβολικό άρχισε και πάλι να βάλλει καταιγιστικά κατά των ελληνικών θέσεων. Από τις 10.00, στο βομβαρδισμό συμμετείχε και η Ιταλική Αεροπορία. Με το βομβαρδισμό αυτό η ιταλική ηγεσία επιθυμούσε να ανοίξει δρόμο στην επίθεση των «Κενταύρων» της. Ο βομβαρδισμός συνεχίστηκε με την ίδια ένταση μέχρι τις πρώτες απογευματινές ώρες, οπότε και εμφανίστηκαν εμπρός από το Καλπάκι 60 περίπου ιταλικά άρματα. Τα άρματα αυτά, καλυπτόμενα από ένα λόχο μοτοσικλετιστών, θα αποτελούσαν το πρώτο κλιμάκιο εφόδου κατά του υψώματος του Καλπακίου. Τα ιταλικά άρματα προχώρησαν, παρά το φραγμό του ελληνικού πυροβολικού, φτάνοντας σε απόσταση 300 μ. από τις ελληνικές θέσεις. Εκεί ακινητοποιήθηκαν από τα αντιαρματικά φράγματα σιδηροτροχιών και επιχείρησαν να κινηθούν εκατέρωθεν. Και πάλι όμως έπεσαν σε αντιαρματική τάφρο και στη συνέχεια σε ναρκοπέδιο. Αμέσως μετά την ανατίναξη δύο ιταλικών αρμάτων, ανέλαβε δράση το αντιαρματικό συγκρότημα που είχε οργανώσει ο Κατσιμήτρος – 8 πεδινά πυροβόλα των 75 χιλ., 4 πυροβόλα των 105 χιλ. και 4 αντιαρματικά πυροβόλα των 37 χιλ. Το αποτέλεσμα ήταν συντριπτικό. Τα ιταλικά άρματα τινάζονταν στο αέρα το ένα μετά το άλλο, την ώρα που οι Εύζωνοι του 40ού ΣΕ επιχειρούσαν να βγουν από τα χαρακώματα και να τα λογχίσουν! Πολλοί κάτοικοι των γύρω χωριών ανέβηκαν στα γύρω υψώματα και παρακολουθούσαν τη μάχη. Βλέποντας δε την τύχη των ιταλικών αρμάτων, άρχισαν όλοι μαζί να φωνάζουν: «Βάρα τους, κυρ λοχαγέ! Δώσε τους να καταλάβουν τι παει να πει Ελληνικός Στρατός»! Υπό αυτές τις συνθήκες, όσα άρματα «επιβίωσαν», μαζί με τους Βερσαλιέρους μοτοσικλετιστές, υποχώρησαν άτακτα, με τους Έλληνες να κραυγάζουν όρθιοι «Αέρα» και να σφυρίζουν περιπαικτικά. Καταστράφηκαν 9 άρματα μάχης, και κυριεύτηκαν 50 μοτοσικλέτες, ένα γεφυροφόρο άρμα, πολυβόλα, τυφέκια. Επι τόπου μετρήθηκαν 20 Ιταλοί νεκροί και περισυνελέγησαν 12 βαριά τραυματίες. Ωστόσο, φοβούμενος επίθεση κατά του υποτομέα Καλαμά με άρματα, ο Κατσιμήτρος διέταξε τα εκεί στρατεύματα να υποχωρήσουν πίσω από τη νότια όχθη του ποταμού. Η υποχώρηση έγινε χωρίς οι Ιταλοί να αντιληφθούν το παραμικρό. Τα ξημερώματα της 4ης Νοεμβρίου, οι Ιταλοί επιχείρησαν να περάσουν τον Καλαμά στο ύψος της Βροντισμένης, και τα κατάφεραν. Άμεση όμως αντεπίθεση του 1ου Τάγματος Πολυβόλων τούς έριξε και πάλι πίσω, με σημαντικές απώλειες, κυρίως σε πνιγμένους. Το πρωί το ιταλικό πυροβολικό άρχισε να σφυροκοπά την Γκραμπάλα και την Ασσόνισα. Διαρκούντος του βομβαρδισμού του πυροβολικού, εμφανίστηκε και η Ιταλική Αεροπορία, τα αεροσκάφη της οποίας βομβάρδισαν και πολυβόλησαν τις ελληνικές θέσεις από χαμηλό ύψος. Παρ’ όλα αυτά, οι Ιταλοί δεν αποτόλμησαν νέα επίθεση. Ήταν εμφανές ότι συγκέντρωναν ακόμα ισχυρότερες δυνάμεις, ενώ παράλληλα προσπαθούσαν να καταπονήσουν τις ελληνικές. Ο Κατσιμήτρος φρόντισε να ενισχύσει και αυτός τις θέσεις του, προωθώντας το 39ο ΣΕ. Επίσης, διέταξε την εκπομπή περιπόλων σε όλη τη ζώνη της Μεραρχίας, κυρίως για ψυχολογικούς λόγους. Οι ελληνικές περίπολοι όμως αιφνιδίασαν τους Ιταλούς, σε σημείο ο Πράσκα να αναφέρει ότι «οι ηρωικοί Βερσαλιέροι υπέστησαν απροσδόκητη επίθεση από συντριπτικά υπέρτερες δυνάμεις»! Βορειότερα, οι Ιταλοί επιχείρησαν να διασχίσουν τον Αώο, αλλά και πάλι αποκρούστηκαν. Ωστόσο, επίθεση ετοίμαζαν οι Ιταλοί και κατά του παραλιακού τομέα. Το Μηχανικό τους κατασκεύαζε γέφυρες για να περάσουν τα τμήματα τον Καλαμά, νότια των Φιλιατών. Το ελληνικό πυροβολικό αντέδρασε και τίναξε στον αέρα μία από αυτές. Την 5η Νοεμβρίου, οι Ιταλοί ήταν έτοιμοι να συνεχίσουν την επίθεσή τους τόσο κατά του Καλπακίου, όσο και στον παραλιακό τομέα. Για το σκοπό αυτό, το πυροβολικό τους άρχισε σφοδρό βομβαρδισμό των ελληνικών θέσεων, συνεπικουρούμενο, λίγο αργότερα, και από την Αεροπορία. |
| | |
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου