Οι Διαβιβάσεις συμβάλλουν στη γενική προσπάθεια του Χειμώνα 1940

Εισερχόμενα

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΑΠΟΣΤΡΑΤΩΝ ΑΞΚΩΝ ΔΒ

8:01 π.μ. (πριν από 3 ώρες)
προς κρυφή κοιν.: εγώ

Αγαπητοί Συνάδελφοι και Φίλοι,        

Οι Ιταλοί, προσπαθώντας να εξηγήσουν τη δυσμενή τροπή των επιχειρήσεων, πέρασαν από την υποτίμηση του αντιπάλου στην υπερεκτίμηση.  Ο Ιταλός ραδιοτηλεγραφητής Βιττόριο Ματτανό (Mattanò), υπερβάλλει για τις δυνατότητες των ελληνικών Διαβιβάσεων, αν κρίνουμε από αυτά που γράφει στο προσωπικό του πολεμικό ημερολόγιο:

Γνωρίζουμε καλά τον εχθρό, τον Έλληνα που χρησιμοποιεί αγγλικούς ασυρμάτους, πιό ισχυρούς κι απ’ τους δικούς μας (!), που παρακολουθεί κάθε συχνότητά μας.  Ευτυχώς μας έστειλε το Υπουργείο Αμυνας από τη Ρώμη τον κώδικα G..

Ο ίδιος συνεχίζει σε μεταγενέστερη εγγραφή:

Αλλάζουμε και ξαναλλάζουμε συχνότητα, αλλά (οι Έλληνες) πάντα ακούν όλα τα σήματα μας, αφού έχουν στα χέρια τους τον κώδικα G.

Σε συνεντεύξεις τους μεταπολεμικά, οι Ιταλοί διαβιβαστές δήλωναν ότι οι Έλληνες αποκρυπτογραφούσαν τους ιταλικούς κώδικες και γνώριζαν τόσο καλά ειδήσεις και απρόβλεπτες λεπτομέρειες, ώστε να γεννιώνται υποψίες ακόμη και για ύπαρξη κατασκόπων μεταξύ των ιταλικών στρατευμάτων.  Αυτό τους υποχρέωσε να χρησιμοποιούν στις ασύρματες και τηλεφωνικές επικοινωνίες τους μία διάλεκτο της περιοχής Φριούλι της βορειοανατολικής Ιταλίας, που όπως είπαν, απεδείχθει εξαιρετικός κώδικας κρυπτογραφικής επικοινωνίας

Προκεχωρημένο Γενικό Στρατηγείο

Όπως ήδη αναφέρθηκε, κατά το χρονικό διάστημα από 17 Δεκεμβρίου 1940 μέχρι 14 Φεβρουαρίου 1941 λειτούργησε στα Ιωάννινα ένα προκεχωρημένο Κλιμάκιο του Γενικού Στρατηγείου με σκοπό να συντονίζει από κοντά τις ενέργειες των Α’ και Β’ ΣΣ, ενώ τα θέματα Διαβιβάσεων του Κλιμακίου είχε αναλάβει ο Αντισυνταγματάρχης Κωνσταντίνος Βάλβης.

Περιστερές στο μέτωπο

Στις 22 Δεκεμβρίου έφθασαν στη περιοχή του Β’ ΣΣ δύο κινητοί περιστερεώνες επί οχημάτων, τα οποία όμως δεν είχαν καμία δυνατότητα κίνησης εκτός αμαξιτής οδού και έτσι ελήφθησαν ειδικά μέτρα παραλλαγής τους για προφύλαξη από την εχθρική αεροπορία.  Μετά την παρέλευση των 10 ημερών που προβλεπόταν για την εξοικείωση των περιστερών με το χώρο έγινε δοκιμή αφέσεως δέκα πτηνών σε απόσταση 8 χιλιομέτρων από τους περιστερεώνες, χωρίς όμως να επιστρέψει καμία.  Έγινε δεύτερη δοκιμή με τέσσερεις περιστερές, αφού αφαιρέθηκε η παραλλαγή των περιστερεώνων, αλλά ακόμη και έτσι επέστρεψαν μόνον οι δύο.  Μετά την αποτυχία αυτή αποφασίστηκε να παύσει η χρήση των αγγελιαφόρων περιστερών ως μέσων επικοινωνίας.

Βελτίωση των επικοινωνιών

Στις 23 Δεκεμβρίου ξεκίνησε η επίθεση εναντίον της Κλεισούρας, με την XV Μεραρχία στην κυρία προσπάθεια.  Όμως ο Λόχος ΔΒ της Μεραρχίας δεν είχε συγκροτηθεί ακόμη και για το λόγο αυτό την Μεραρχία εξυπηρέτησε ο V ΛΔΒ της V Ταξιαρχίας η οποία είχε τεθεί υπό διοίκηση της XV Μεραρχίας.  Όταν στις 5 Ιανουαρίου 1941 διελύθη η V Ταξιαρχία, το προσωπικό και το υλικό του V ΛΔΒ κατανεμήθηκε στις ΧΙ και XV Μεραρχίες και στο Απόσπασμα Κετσέα, ενώ μέρος του προσωπικού του ενίσχυσε το Β’ ΣΣ.  Στην Πολεμική Έκθεση της XV Μεραρχίας, σε αναφορά για τις Μονάδες ΔΒ καταγράφεται ότι

Από 22 Νοεμβρίου μέχρι 4 Δεκεμβρίου 1940 η Μεραρχία συνεπληρούτο δια των ελλειπόντων Μονάδων… Λόχων Διαβιβάσεων… καθ όσον ανεπτύχθη εις Μεραρχίαν εκ της πρώην IV Ταξιαρχίας.

Και παρακάτω:

Γενική Παρατήρησις: Το επιτελείον της XV Μεραρχίας, αρχηγοί Πυροβολικού και Διαβιβάσεων, άνευ αναπαύσεως, νυχθημερόν και υπό δυσχερεστάτας καιρικάς συνθήκας, ακαταπονήτως ειργάζοντο.  Το α’ κλιμάκιον του σταθμού διοικήσεως της Μεραρχίας μετά των αρχηγών ΠΒ και ΔΒ πάντοτε ειργάζετο προωθημένον εις την πρώτην γραμμήν και πολλάκις υπό τα πυρά των εχθρικών αυτομάτων όπλων.

Προς το τέλος του έτους 1940 σημειώνεται από τον Βραχνό βελτίωση της επικοινωνιακής υποστήριξης:

Διαβιβάσεις: εβελτιούντο προοδευτικώς με την αποστολή υλικού Διαβιβάσεων, την περισυλλογή του υλικού το οποίο είχαν εγκαταλείψει οι Ιταλοί και φυσικά με τις μεγάλες προσπάθειες του προσωπικού Διαβιβάσεων.

Ο Μαχάς αναφέρει ότι οι ασύρματοι χρησιμοποιούντο πλέον σε όση έκταση ήταν διαθέσιμοι και η απόδοσή τους ήταν καλή λόγω της άφιξης των επιστρατευθέντων έμπειρων μονίμων Ραδιοτηλεγραφητών του εμπορικού ναυτικού.  Αντίθετα, τα δίκτυα Οπτικού Τηλεγράφου είχαν ελάχιστη απόδοση λόγω της κακοκαιρίας· ομίχλη, καπνός και χιόνι εμπόδιζαν την οπτική επαφή και τον σωστό προσανατολισμό των προβολέων και των ανακλαστήρων.

Τους λόγους της βελτίωσης των ασυρμάτων επικοινωνιών τους αναφέρει και ο Διοικητής ΔΒ του Β’ Σώματος Στρατού:

Κατά την περίοδον ταύτην εγένετο εντατική χρησιμοποίησις του ραδιοτηλεγραφικού δικτύου, του οποίου η απόδοσις ήτο αρκετά ικανοποιητική, αφ’ ενός μεν λόγω της εξασκήσεως του προσωπικού αφ’ ετέρου δε λόγω της ενισχύσεως του προσωπικού δι’ ειδικού προσωπικού μονίμων ραδιοτηλεγραφητών του Ναυτικού.

Η γενική βελτίωση της επικοινωνιακής υποστήριξης επανέφερε την υπόληψη των στελεχών Διαβιβάσεων στη θέση που της άρμοζε, αφού οι διοικητές των Σχηματισμών διαπίστωναν την ηρωική προσπάθεια που κατέβαλλαν, ταυτόχρονα με την ενίσχυση διά υλικού εκ λαφύρων και την αποκτούμενη πολεμική πείρα, η οποία εξύψωσε το ηθικό και τις δυνατότητες των διαβιβαστών να αντιμετωπίζουν σωστά κάθε παρουσιαζόμενο πρόβλημα.

Το Ανεξάρτητο Τάγμα ΔΒ ήταν κυριολεκτικά ανεξάρτητο από υποχρεώσεις προς κάποιο Σχηματισμό˙ η αποστολή του ήταν η κατασκευή και συντήρηση αρτηριών με πολλαπλές γραμμές, για την εξασφάλιση των αξόνων επικοινωνιών των Α’, Β’, Γ’ ΣΣ και των Μεραρχιών τους.  Οι Λόχοι του Ανεξαρτήτου Τάγματος ΔΒ διαχωρίστηκαν και κινήθηκαν προς διαφορετικές κατευθύνσεις, εκτελώντας το έργο της συντήρησης των επικοινωνιακών αρτηριών.  Έτσι ο 1ος Λόχος βρέθηκε στα Ιωάννινα, ο 2ος στην Κοζάνη και ο 3ος στη Λάρισα.  Αργότερα ο 1ος Λόχος προωθήθηκε στον άξονα Ελαία (Καλπάκι) - Τεπελένι, ο 2ος στον άξονα Κορυτσά – Αγ. Σαράντα – Χειμάρα και ο 3ος στον άξονα Μέρτζανη - Κλεισούρα.  Ο 4ος Λόχος (ασυρμάτων-οπτικών τηλεγράφων) παρέμεινε στην Αθήνα προς εξυπηρέτηση του Γενικού Στρατηγείου.

Στην Ανατολική Μακεδονία, στην περιοχή της XIV Μεραρχίας, ο XIVα ΛΔΒ διετάχθη να κατασκευάσει νέες τηλεφωνικές αρτηρίες στον άξονα Πλατανιά – Λεκάνη – Μακρυχώρι - Παλιά Καβάλα και το κατόρθωσε με δύο συνεργεία, ενώ ταυτόχρονα άλλα συνεργεία του αποξήλωναν γραμμές δευτερεύουσας σημασίας για την εξοικονόμηση υλικών.  Παράλληλα, ο άλλος Λόχος της ο ΧΙVβ ΛΔΒ, αναγνώρισε κατάλληλες θέσεις και ανέπτυξε δίκτυο Οπτικών Τηλεγράφων.  Όμως οι Λόχοι αυτοί, κατόπιν σχετικής διαταγής, απέστειλαν στο αλβανικό μέτωπο όλα σχεδόν τα μεταγωγικά τους οχήματα με συνέπεια την στέρηση της ικανότητάς τους για μετακινήσεις.

Στον ΧΙVβ Λόχο Διαβιβάσεων υπηρετούσε από την έναρξη του πολέμου ως Διμοιρίτης ο Ανθυπολοχαγός Αντώνιος Μοιρισκλάβος.  Αιωνόβιος πλέον ο κ. Ταξίαρχος πρωτοσυνάντησε τον συγγραφέα του παρόντος το 2016˙ ακολούθησαν πολλές συζητήσεις στις οποίες τού περιέγραψε τη στρατιωτική ζωή, τα υλικά και τη δράση του στις επιχειρήσεις, την Κατοχή, αυτά που ακολούθησαν κλπ. μέχρι το καλοκαίρι του 2020, που «ανεχώρησε» προς συνάντηση των συμπολεμιστών του.  Ο κ. Μοιρισκλάβος θυμόταν καλά το εξαιρετικό ελληνικό τηλέφωνο Αλμπισρίντεν, που, όπως έλεγε, υπερείχε του βαρύτερου ιταλικού και τους σταθμούς ασυρμάτου Lorenz, οι οποίοι είχαν παραληφθεί πρόσφατα και έπρεπε εκείνος με μεγάλο κόπο να εκπαιδεύσει τους χειριστές στη λειτουργία τους.  Εργαζόταν όμως κυρίως με ηλιογράφους, ενώ οι οπτικοί τηλέγραφοι τύπου Μανζέν θεωρούντο παρωχημένοι και δεν χρησιμοποιήθηκαν.  Ως νέος αξιωματικός, ανυπόμονος να αναλάβει πολεμική δράση, ζήτησε και μετατέθηκε από τη Θράκη στο μέτωπο της Αλβανίας στην XVI Μεραρχία, όπου τοποθετήθηκε στον XVIα ΛΔΒ , στο χωριό Γκρέβα στην περιοχή Τομορίτσα, από τις 6 Ιανουαρίου 1941.  Εκεί συμμετείχε στις επιχειρήσεις εγκαθιστώντας οπτικές επικοινωνίες με τα Συντάγματα· λίγο αργότερα μετετέθη στον XVIβ ΛΔΒ, απ’ όπου θυμόταν χαρακτηριστικά το δύσκολο πέρασμα από την κοιλάδα του ποταμού Δεβόλη, όταν μια νύχτα έπρεπε να διαβούν το ποταμό και υποχρεώθηκαν να μεταφέρουν τα υλικά Διαβιβάσεων στους ώμους τους, για να μην βραχούν αυτά και υποστούν βλάβες.

 

απόσπασμα από το βιβλίο «Οι Διαβιβάσεις στο Επος του ‘40» 


Με συναδελφικούς χαιρετισμούς,
Για το Διοικητικό Συμβούλιο του Συνδέσμου Διαβιβάσεων

Ταξχος ε.α. Χρ. Νοταρίδης, Πρόεδρος ΕΕ/ΣΑΑΔΒ