Ίχνη των Διαβιβάσεων στην Ομηρική Εποχή. Η διαχρονική αξία της στρατιωτικής επικοινωνίας

Εισερχόμενα

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΑΠΟΣΤΡΑΤΩΝ ΑΞΚΩΝ ΔΒ

8:00 π.μ. (πριν από 1 ώρα)
προς κρυφή κοιν.: εγώ

Αγαπητοί Συνάδελφοι και Φίλοι,

Η πρόσφατη κινηματογραφική επικαιρότητα και η νέα ταινία του Κρίστοφερ Νόλαν επαναφέρουν στο προσκήνιο τον διαχρονικό κόσμο των Ομηρικών Επών. Πίσω όμως από τους ήρωες, τις μάχες και τις περιπέτειες, διακρίναμε ανέκαθεν ένα θεμελιώδες στοιχείο που συχνά περνά απαρατήρητο: την ανάγκη για αξιόπιστη επικοινωνία.

Χωρίς τη μετάδοση διαταγών, πληροφοριών και μηνυμάτων, καμία στρατιωτική δύναμη δεν θα μπορούσε να συντονιστεί αποτελεσματικά. Αν και τα τεχνικά μέσα της εποχής απείχαν πολύ από όσα γνωρίζουμε σήμερα, οι βασικές αρχές της στρατιωτικής επικοινωνίας ήταν ήδη παρούσες στα πεδία των μαχών.

Οι Κήρυκες, οι πρώτοι θεσμοθετημένοι φορείς επικοινωνίας

Στην Ιλιάδα, οι κήρυκες αποτελούν έναν ιδιαίτερα σημαντικό θεσμό. Δεν ήταν απλοί αγγελιοφόροι, αλλά πρόσωπα με επίσημη αποστολή, τα οποία μετέφεραν διαταγές των αρχηγών, καλούσαν τις συνελεύσεις, συμμετείχαν σε διαπραγματεύσεις και εξασφάλιζαν την ομαλή ροή των πληροφοριών μεταξύ των στρατιωτικών και πολιτικών ηγετών. Θα μπορούσαμε να τους χαρακτηρίσουμε ως τους πρώτους θεσμοθετημένους φορείς στρατιωτικής επικοινωνίας στην ελληνική παράδοση.

Η δύναμη του ηχητικού σήματος

Ο Όμηρος χρησιμοποιεί τη σάλπιγγα ως παρομοίωση ισχυρού και ευδιάκριτου ήχου: «ἡ δ’ ὥς τ’ ἀριζήλη φωνή, ὅτε σάλπιγγος ἤχη.» Η αναφορά αυτή δείχνει ότι το όργανο ήταν ήδη γνωστό στους ακροατές της εποχής και συμβόλιζε την άμεση και σαφή μετάδοση ενός ηχητικού σήματος , στοιχείο που αργότερα αποτέλεσε τον βασικότερο μέσο συντονισμού των στρατευμάτων.

Από τον Όμηρο στις Φρυκτωρίες

Τα ομηρικά έπη δεν περιγράφουν οργανωμένα δίκτυα οπτικής επικοινωνίας. Ωστόσο, λίγους αιώνες αργότερα, ο Αισχύλος, στον Αγαμέμνονα, παρουσιάζει ένα από τα αρχαιότερα καταγεγραμμένα συστήματα μετάδοσης ειδήσεων: την αλυσίδα των φρυκτωριών, μέσω της οποίας το μήνυμα της άλωσης της Τροίας μεταδόθηκε από την Ίδη έως τις Μυκήνες. Οι φρυκτωρίες αποτελούν μία από τις πρώτες γνωστές μορφές οργανωμένης οπτικής επικοινωνίας στον ελληνικό κόσμο και αποδεικνύουν ότι η ανάγκη για ταχεία μετάδοση πληροφοριών υπήρξε διαχρονική.

Η ουσία των Διαβιβάσεων: Διοίκηση και Συντονισμός

Στην Ιλιάδα, ο Νέστωρ δίνει συνεχώς οδηγίες για τη διάταξη των δυνάμεων, τον συντονισμό των αρχηγών και τη διατήρηση της συνοχής του στρατεύματος. Ακόμη και χωρίς τα σημερινά τεχνικά μέσα, αναδεικνύεται ξεκάθαρα ότι η επιτυχία μιας στρατιωτικής επιχείρησης εξαρτάται από την έγκαιρη μετάδοση των διαταγών, την αξιόπιστη ενημέρωση και τον αποτελεσματικό συντονισμό των δυνάμεων. Αυτές ακριβώς οι αρχές αποτελούν μέχρι σήμερα τον πυρήνα των στρατιωτικών επικοινωνιών και της Διοίκησης και Ελέγχου.

Ένα διαχρονικό δίδαγμα

Τα μέσα αλλάζουν: από τον προφορικό λόγο των κηρύκων, στα ηχητικά σήματα, στις φρυκτωρίες, στον τηλέγραφο, στον ασύρματο και στα σημερινά ψηφιακά δίκτυα. Εκείνο όμως που παραμένει αναλλοίωτο μέσα στους αιώνες είναι η ανάγκη να φτάνει η σωστή πληροφορία, στον σωστό αποδέκτη, τη σωστή στιγμή. Αυτό ήταν το θεμέλιο της επιτυχίας στην εποχή του Ομήρου, και αυτό παραμένει και σήμερα η αποστολή των Διαβιβάσεων.

Με την ευκαιρία της νέας κινηματογραφικής προσέγγισης, ας θυμηθούμε ότι η ιστορία των στρατιωτικών επικοινωνιών δεν αρχίζει με την τεχνολογία. Αρχίζει από τη διαχρονική ανθρώπινη ανάγκη για επικοινωνία, συντονισμό και αποτελεσματική διοίκηση, αξίες που υπηρετούμε καθημερινά στο Όπλο των Διαβιβάσεων εδώ και αιώνες.

Με συναδελφικούς χαιρετισμούς,

Για το Διοικητικό Συμβούλιο του ΣΑΑΔΒ

Δημήτριος Κουτρουμάνης 

Αντιστράτηγος ε.α. Πρόεδρος Δ.Σ. Συνδέσμου Διαβιβάσεων