ΠΑΡΑΙΝΕΣΕΙΣ ΜΑΞΙΜΟΥ ΤΟΥ ΣΟΦΙΣΤΟΥ

Ιππείς της πομπής των Παναθηναίων

 

ΠΑΡΑΙΝΕΣΕΙΣ ΜΑΞΙΜΟΥ ΤΟΥ ΣΟΦΙΣΤΟΥ
Διάλεξη 35, κεφάλαιο 8, παράγραφος α, στίχος 1

 

35.8.a.1

 Ποῖ τὶς τράπηται; τίνα εὕρῃ ἐκεχειρίαν; ποίαν

Ὀλυμπίαν; τίνα Νεμέαν; Καλὰ μὲν τὰ Ἀθήνησιν Διο-

νύσια καὶ Παναθήναια, ἀλλὰ ἑορτάζουσιν μισοῦντες

καὶ μισούμενοι· πόλεμόν μοι λέγεις, οὐχ ἑορτήν. Καλαὶ

καὶ ἐν Λακεδαίμονι αἱ Γυμνοπαιδίαι, καὶ τὰ Ὑακίνθια,

καὶ οἱ χοροί· ἀλλὰ Ἀγησίλαος Λυσάνδρῳ φθονεῖ, καὶ

Ἀγησίπολις Ἄγιν μισεῖ, καὶ Κινάδων τοῖς βασιλεῦσιν

ἐπιβουλεύει, καὶ Φάλανθος τοῖς ἐφόροις, καὶ Παρθε-

νίαι Σπαρτιάταις· οὐ πιστεύω τῇ ἑορτῇ, πρὶν τοὺς

ἑορταστὰς ἴδω φίλους. Οὗτος ἀληθινῆς ἐκεχειρίας νό-

μος καὶ τρόπος, ὑπὸ νομοθέτῃ τῷ θεῷ τεταγμένος, ὃν

οὐκ ἔστιν μὴ κτησάμενον φιλίαν ἰδεῖν, οὐδ' ἂν πολ-

λάκις τὶς σπείσηται, οὐδ' ἂν πολλάκις ἀναγράψηται τὰ

Ὀλυμπιάσιν, καὶ Ἰσθμοῖ, καὶ Νέμεα. Εἴσω δεῖ ἐπὶ

τὴν ψυχὴν τὸ κήρυγμα ἐλθεῖν, εἴσω τὴν ἐκεχειρίαν·  

ἕως δὲ ἄσπονδος καὶ ἀκήρυκτος ὁ ἐν ψυχῇ πόλεμος,

ἄφιλος ἡ ψυχὴ μένει, ἐχθρά, σκυθρωπή. Ταῦτα αἱ

Ποιναί, ταῦτα αἱ Ἐρινύες, τὰ δράματα, αἱ τραγῳδίαι.

Διώκωμεν τὴν ἐκεχειρίαν, παρακαλῶμεν φιλοσοφίαν·

ἡκέτω, σπενδέσθω, κηρυττέτω.

 

ΠΑΡΑΙΝΕΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΑΞΙΜΟΥ ΤΟΥ ΣΟΦΙΣΤΟΥ

ΕΡΜΗΝΕΙΑ Ευκλείδη Λιθοξόου

 

   Που να ψάξει κανείς για να βρει την εκεχειρία; Σε ποια Ολυμπία ή κάποια Νεμέα; Καλά είναι τα Διονύσια και τα Παναθήναια, αλλά όταν συνεορτάζονται από μισούντες και μισούμενους τότε αυτό το λες πόλεμο και όχι γιορτή. Καλές είναι και οι Γυμνοπαιδιές στην Λακεδαίμονα όπως και οι εορτές του Υάκινθου και οι χοροί. Αλλά ο Αγησίλαος φθονούσε τον δημοκρατικό Λύσανδρο (σ.μ. Ο Αγησίλαος προσπαθούσε πάντα να αποδείξει ότι ο απόγονοι βασιλέων είναι ανώτεροι από τους εφόρους που ήταν εκλεγμένοι από δημοκρατικά σώματα, όπως η Απέλα), και ο Αγησίπολις (έφορος) μισούσε τον (βασιλέα)  Άγη και αι Παρθενίαι τις Σπαρτιάτισσες. Δεν πιστεύω στην γιορτή πριν να δω τους συνεορτάζοντας φίλους. Αυτός είναι ο αληθινός νόμος και ο τρόπος της εκεχειρίας, όπως θα τον θεσμοθετούσε ένας θεός, που θα απαγόρευε σε όποιον δεν είναι φιλικός, να μην συνεταιρίζεται με τους πολλούς, ούτε να συχνάζει στις Ολυμπιάδες τα Ίσθμια και τα Νέμεα. Μόλις ακουστεί η πρόσκληση πρέπει να έλθει στην ψυχή του και η συμφιλίωση. Όσον υπάρχει στην ψυχή του άσπονδος και ακήρυκτος πόλεμος, η ψυχή παραμένει ψυχρή, εχθρική και σκυθρωπή. Και έτσι προκύπτουν οι συνέπειες (Ποινές), οι τύψεις (Ερινίες), τα δράματα και οι τραγωδίες. Για να έχουμε εκεχειρία πρέπει να φιλοσοφήσουμε.  Ας αιτούμε, συνεννοούμεθα και προσκαλούμε.

 

Σημείωμα 1: Ο Μάξιμος ήταν διδάσκαλος την εποχή του Ιουλιανού και όταν ανέλαβε ο Κωνσταντίνος την βασιλεία ετέθη υπό περιορισμό από ευνούχους και κατασκόπους σαν ύποπτος εναντίον του χριστιανισμού. Ήταν ήπιος χαρακτήρας και προσπαθούσε να περνά απαρατήρητος, ενώ είναι άγνωστο το τέλος του.

Πηγή σημειώματος: βίοι φιλοσόφων Ευναπίου.

 

Σημείωμα 2: Παρθενίες ονομάζοντο οι κόρες του Ερεχθέα και πιθανόν εδώ να εννοούνται οι Αθηναίες. Οι Αθηναίες ως γνωστόν ήταν ποιο σεμνότυφες σε σχέση με τις Σπαρτιάτισσες τις οποίες μισούσαν γιατί πολλοί γνωστοί (ωραίοι)  Αθηναίοι είχαν σχέσεις με Σπαρτιάτισσες, όπως ο Αλκιβιάδης, ο Ξενοφών κ.α.