Ως μέσο για την άσκηση εξωτερικής πολιτικής χρησιμοποιεί η Τουρκία τον στόλο των σεισμογραφικών και ερευνητικών πλοίων της και πλωτών γεωτρυπάνων. Πρόκειται για τον 4ο σε μέγεθος στόλο στον κόσμο, ο οποίος αριθμεί 54 πλοία, με την Αγκυρα να έχει δαπανήσει πάνω από 1 δισ. δολάρια μέσα σε μία δεκαετία για την αγορά και τη ναυπήγηση ερευνητικών πλοίων.
Αρκετά από αυτά βρίσκονται σήμερα στη Μαύρη Θάλασσα και πραγματοποιούν εργασίες γεώτρησης σε «πηγάδια» στον δυτικό και κεντρικό Εύξεινο Πόντο. Το «Ορούτς Ρέις», αντιστοίχως, το ερευνητικό πλοίο που έχει συνδεθεί με περιόδους κρίσης στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, πλέει στην Ανατολική Μεσόγειο και συγκεκριμένα στη θαλάσσια περιοχή ανάμεσα στα Κατεχόμενα και στο λιμάνι Τασούτσου, κοντά στη Μερσίνη.
Ομως το γεωγραφικό εύρος των τουρκικών επιχειρήσεων έρευνας για τον εντοπισμό κοιτασμάτων υδρογονανθράκων δεν περιορίζεται στις θάλασσες που περιβάλλουν την Τουρκία. Το πλοίο – γεωτρύπανο «Cagri Bey» εδώ και μερικούς μήνες βρίσκεται ανοιχτά της Σομαλίας και πραγματοποιεί υπεράκτια γεώτρηση. Το συγκεκριμένο πλοίο έφθασε στην πρωτεύουσα της Σομαλίας στις 9 Απριλίου του 2026 και μετά την ολοκλήρωση των προγραμματισμένων εκδηλώσεων υποδοχής του στο Μογκαντίσου κατευθύνθηκε στο πηγάδι με κωδική ονομασία Curad-1, σε θαλάσσια περιοχή 370 χιλιόμετρα ανοιχτά των ακτών της Σομαλίας. Δημοσιεύματα στον διεθνή Τύπο (www.drillingcontractor.org) μάλιστα αναφέρουν ότι η κρατική εταιρεία ερευνών για υδρογονάνθρακες (Turkish Petroleum Corporation – TPAO) βρίσκεται σε τροχιά ολοκλήρωσης της γεώτρησης σε συνολικό βάθος 7.500 μέτρων, περίπου 4.000 μέτρα κάτω από την επιφάνεια του πυθμένα.
Και προς Πακιστάν
Τον Οκτώβριο τα πρώτα τουρκικά σεισμογραφικά αναμένεται να φθάσουν ανοιχτά του Πακιστάν και να ξεκινήσουν έρευνες σε τρία υπεράκτια οικόπεδα για τυχόν κοιτάσματα υδρογονανθράκων.
Τις κινήσεις του τουρκικού ερευνητικού στόλου παρακολουθούν διακριτικά οι ελληνικές αρχές. Κι αυτό διότι δεν είναι λίγες οι φορές που η Αγκυρα έχει επιλέξει ως όχημα για την κλιμάκωση της έντασης με την Ελλάδα τα πλοία του γεωτρητικού και ερευνητικού στόλου της. Χαρακτηριστικά είναι τα γεγονότα που εκτυλίχθηκαν τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο του 2020, όταν το σεισμογραφικό «Ορούτς Ρέις» έπλεε εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας συνοδευόμενο μάλιστα από τουρκικά πολεμικά πλοία.
Πριν από μερικές εβδομάδες και συγκεκριμένα τη 19η Αυγούστου 2026, η Τουρκία εξέδωσε NAVTEX που προβλέπει τη διεξαγωγή σεισμικών ερευνών στον βορειοανατολικό τομέα της Ανατολικής Μεσογείου, με το «Ορούτς Ρέις» να κινείται μεταξύ Μερσίνης και Αλεξανδρέττας (Iskenderun). Προς το παρόν, οι κινήσεις του σεισμογραφικού δεν έχουν ανησυχήσει τις ελληνικές αρχές, με κάποιες πηγές ενημέρωσης πάντως να εφιστούν την προσοχή στις κινήσεις του συγκεκριμένου σεισμογραφικού περί τα μέσα Οκτωβρίου.
Σύμφωνα με έμπειρους αναλυτές, η ανάπτυξη του στόλου των ερευνητικών πλοίων ξεκίνησε με αφορμή γεγονότα που εκτυλίχθηκαν το 2011. Τότε η Αγκυρα, αντιδρώντας στην απόφαση της Κυπριακής Δημοκρατίας να οριοθετήσει θαλάσσια οικόπεδα νοτίως της Κύπρου, έστειλε στην περιοχή για σεισμογραφικές έρευνες το πλοίο «Πίρι Ρέις». Υστερα από λίγες εβδομάδες ερευνών, ωστόσο, το πλοίο παρουσίασε βλάβη και χρειάστηκε να αποσυρθεί για πάνω από τέσσερις μήνες σε λιμάνι της Αμμοχώστου.
Προκειμένου να συνεχιστούν οι έρευνες, η Τουρκία ζήτησε τη συνδρομή της Ιταλίας και της Νορβηγίας, χωρίς να βρει ανταπόκριση. Η εξέλιξη προκάλεσε εκνευρισμό στην Αγκυρα, η οποία μόλις λίγους μήνες αργότερα προχώρησε στην αγορά του νορβηγικού πλοίου «Polarkus» αντί 213 εκατ. ευρώ, που αργότερα μετονόμασε σε «Μπαρμπαρός».
Τα χρόνια που ακολούθησαν αγόρασε ακόμη τα «Deep Sea Metro 1» και «2», που σήμερα έχουν μετονομαστεί σε «Γιαβούζ» και «Φατίχ». «Εχοντας δαπανήσει μέσα σε μία δεκαετία πάνω από 1 δισ. δολάρια, η Τουρκία πρέπει κάπως να μπορέσει να αποσβέσει τα χρήματα της επένδυσης», σχολίασε μιλώντας στην «Κ» αρμόδια πηγή, εξηγώντας έτσι και τη δραστηριότητα που αναπτύσσει σήμερα στις θαλάσσιες έρευνες η γειτονική χώρα.
Από στοιχεία και αναφορές που τέθηκαν υπόψη της «Κ» προκύπτει ότι ο τουρκικός offshore στόλος αποτελείται, μεταξύ άλλων, από έξι πλοία γεωτρήσεων βαθέων και υπερβαθέων υδάτων, δύο «κύρια» σεισμογραφικά – ερευνητικά πλοία, σημαντικό αριθμό πλοίων υποστήριξης, μονάδες ανεφοδιασμού και τεχνικής υποστήριξης κ.ά.
Επιδιώκουν απόσβεση – «Εχοντας δαπανήσει μέσα σε μία δεκαετία πάνω από 1 δισ. δολάρια, η Τουρκία πρέπει κάπως να μπορέσει να αποσβέσει τα χρήματα της επένδυσης», σχολίασε στην «Κ» αρμόδια πηγή, εξηγώντας έτσι και τη δραστηριότητα που αναπτύσσει σήμερα στις θαλάσσιες έρευνες η γειτονική χώρα.
Σε αναφορές αναλυτών, ο στόλος των τουρκικών ερευνητικών περιγράφεται ως μια συγκροτημένη «task force» που εκτός από τη διεξαγωγή σεισμικών ερευνών και γεωτρήσεων χρησιμοποιείται ως μέσο άσκησης πολιτικής και διπλωματίας.
Το 2023, ο τότε εκπρόσωπος του Τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, Ιμπραήμ Καλίν, σήμερα διοικητής της υπηρεσίας πληροφοριών της γειτονικής χώρας (ΜΙΤ), σε δημόσια τοποθέτησή του είχε αναφέρει μεταξύ άλλων ότι «ο τεράστιος τουρκικός στόλος έρευνας και γεώτρησης έφτασε τα 52 πλοία [τότε – 54 σήμερα]. Μεγάλα και μικρά. Από το “Αμπντουλχαμίτ” στο “Φατίχ” και στο “Κανουνί”. Αυτές οι δραστηριότητες έρευνας και γεώτρησης τώρα έχουν επικεντρωθεί στα οικόπεδα της Μαύρης Θάλασσας, Sakarya 1 και 2. Βέβαια, οι εργασίες θα συνεχιστούν και στη Νότια και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Αυτό είναι ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα της Τουρκίας την τελευταία περίοδο. Οχι μόνο η τεχνική ικανότητα, αλλά και η πολιτική βούληση».
Η επέκταση
Σε αγγλόφωνες ιστοσελίδες, εξειδικευμένες σε θέματα ενέργειας και άμυνας, υπάρχουν εκτενείς αναφορές στην επέκταση του τουρκικού offshore στόλου με ερευνητικά και γεωτρητικά πλοία 7ης γενιάς. «Η Τουρκία επεκτείνει τον στόλο της με 7ο γεωτρητικό πλοίο», αναφέρεται σε δημοσίευμα της επίσημης ιστοσελίδας της Διεθνούς Ενωσης Εταιρειών Γεωτρήσεων. «Τα 7ης γενιάς πλοία – γεωτρύπανα της Τουρκίας δίνουν ώθηση στον τουρκικό ενεργειακό στόλο» είναι ο τίτλος δημοσιεύματος σε ιστοσελίδα εξειδικευμένη σε ζητήματα άμυνας και ενέργειας.
Σύμφωνα με πληροφορίες από ανοιχτές πηγές ενημέρωσης αλλά και διαβαθμισμένες αναφορές προκύπτει ότι τα περισσότερα από τα πλωτά γεωτρύπανα της Τουρκίας πραγματοποιούν γεωτρήσεις στη Μαύρη Θάλασσα. Το πλοίο «Φατίχ», για παράδειγμα, πραγματοποιεί εργασίες γεώτρησης στον δυτικό Εύξεινο Πόντο. Σύμφωνα με τη σχετική NAVTEX, οι εργασίες θα διαρκέσουν τουλάχιστον μέχρι τα τέλη Σεπτεμβρίου. Σε επιχείρηση στη Μαύρη Θάλασσα συμμετέχει και το πλοίο «Κανουνί», το οποίο, σημειωτέον, πλαισιώνεται από σημαντικό αριθμό πλοίων υποστήριξης. Γεωτρήσεις σε πηγάδια του Ευξείνου Πόντου πραγματοποιούν ακόμα τα πλοία «Γιαβούζ», «Αμπντουλχαμίτ Χαν» και «Γιλντιρίμ». Το «Cagri Bey», αντιθέτως, παραμένει στα ανοιχτά της Σομαλίας, σε μια γεωτρητική επιχείρηση υπερβαθέων υδάτων που παρά τις τεχνικές δυσκολίες έχει ισχυρό συμβολισμό. Σημειώνεται ότι προπαρασκευαστικές σεισμογραφικές έρευνες στην ίδια θαλάσσια περιοχή είχε πραγματοποιήσει το 2024 το ερευνητικό «Ορούτς Ρέις».
Στην περιοχή του Ευξείνου Πόντου κινείται και το «Μπαρμπαρός», το ένα από τα δύο βασικά σεισμογραφικά πλοία του τουρκικού offshore στόλου. Το «Ορούτς Ρέις», αντιθέτως, τις τελευταίες εβδομάδες πλέει ανοιχτά των ακτών της νοτιοανατολικής Τουρκίας. Σύμφωνα με NAVTEX που εκδόθηκε τη 19η Αυγούστου, το συγκεκριμένο πλοίο θα πραγματοποιεί σεισμικές έρευνες έως τις 29 Οκτωβρίου συνοδευόμενο από δύο πλοία υποστήριξης. Στη συνέχεια αναλυτές αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο να κινηθεί προς τις ακτές της Συρίας. Μόλις τον Αύγουστο, εξάλλου, ο Τούρκος υπουργός Ενέργειας ανακοίνωσε κατά τη διάρκεια επίσκεψής του στη Δαμασκό την πρόθεση της Τουρκίας να συνεργαστεί με την άλλοτε σπαρασσόμενη από εμφύλιο πόλεμο Συρία για την εξόρυξη πετρελαίου και φυσικού αερίου σε συριακά κοιτάσματα. Την ίδια στιγμή, η τουρκική TPAO έχει ήδη εξασφαλίσει σχετική άδεια για την αναζήτηση υδρογονανθράκων ανοιχτά της Λιβύης.
Σύντομα πάντως, στο πλαίσιο του τουρκικού ενεργειακού επεκτατισμού και των διμερών συμφωνιών μεταξύ Αγκυρας και Ισλαμαμπάντ, κάποιο από τα πλοία του στόλου των σεισμογραφικών πλοίων της γειτονικής χώρας αναμένεται να βάλει πλώρη για την Αραβική Θάλασσα, στα ανοιχτά του Πακιστάν. Κι αυτό διότι στη διάρκεια του 2025 υπεγράφησαν συμφωνίες ανάμεσα στην τουρκική TPAO και σε ενεργειακές εταιρείες του Πακιστάν για την πραγματοποίηση ερευνών σε υπεράκτια οικόπεδα. Με βάση τα σχετικά χρονοδιαγράμματα, η ανάπτυξη των τουρκικών σεισμογραφικών πλοίων τοποθετείται χρονικά στο τέλος Οκτωβρίου.
Υπό παρακολούθηση
Οι ελληνικές αρχές παρακολουθούν τις εξελίξεις και τις κινήσεις του τουρκικού offshore στόλου, σε μια περίοδο που η ένταση στις σχέσεις Αθήνας – Αγκυρας, φαινομενικά τουλάχιστον, αυξάνεται. Αν και προς το παρόν δεν εντοπίζονται κινήσεις τουρκικών ερευνητικών σκαφών σε περιοχές ελληνικού ενδιαφέροντος, κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει το ενδεχόμενο μιας ξαφνικής αλλαγής σκηνικού το αμέσως επόμενο διάστημα, με τις κινήσεις του «Ορούτς Ρέις» που πλέει στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο να συγκεντρώνουν σε αυτή τη φάση τα βλέμματα των Ελλήνων αξιωματούχων.
ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΉ
