Ετικέτες
Η ΠΕΙΘΩ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ
|  7:18 π.μ. (πριν από 2 ώρες) | Δεν μπορείτε να απαντήσετε με ένα emoji σε αυτό το μήνυμα Απάντηση Περισσότερα | ||
| ||||
Η πειθώ στην αρχαιότητα
Η πλύση εγκεφάλου στην αρχαιότητα
Έρευνα Δημήτρη Συμεωνίδη JP
Οι αρχαίοι Έλληνες δεν διέθεταν τον σύγχρονο όρο «πλύση εγκεφάλου», αλλά χρησιμοποιούσαν εξελιγμένες μεθόδους ψυχολογικής χειραγώγησης, πειθούς και κοινωνικού ελέγχου για να διαμορφώνουν τη σκέψη και τη συμπεριφορά των πολιτών άλλοτε για το καλό και άλλοτε για το συμφέρον ορισμένων.
Η λέξη Πειθώ (Πειθώ) έχει πολύ ενδιαφέρουσα ετυμολογία που φανερώνει την ουσιαστική της σημασία στην αρχαία ελληνική σκέψη.
Ετυμολογία
Ρίζα: Προέρχεται από το αρχαίο ρήμα πείθω (πίθω, πέποιθα) στο οποίο αναζητείται μια ακόμη πιο βαθιά ρίζα.
Σημασιολογική Ανάπτυξη
Η εξέλιξη της λέξης δείχνει τη βαθιά σχέση της έννοιας της πειθούς με την εσωτερική κατάσταση και όχι μόνο με την εξωτερική πράξη:
Το ρήμα πείθω: Δεν σημαίνει απλά «να κάνω κάποιον να κάνει κάτι». Σημαίνει βαθύτερα «να προκαλώ σε κάποιον μια εσωτερική κατάσταση εμπιστοσύνης, βεβαιότητας και συναίνεσης», ώστε να πράξει ο ίδιος από εσωτερική πειθαρχία.
Η μεσαία/παθητική φωνή πείθομαι: Σημαίνει «είμαι πεισμένος», «έχω την εσωτερική βεβαιότητα».
Η ουσιαστικοποιημένη μορφή Πειθώ: Αντιπροσωπεύει την ενσάρκωση αυτής της δυναμικής. Δεν είναι απλά η «προτροπή», αλλά η θεϊκή ή ανθρώπινη δύναμη που μετατρέπει την ψυχή από αβέβαιη σε βεβαιωμένη, από αντίθετη σε συμφωνητική.
Η Πειθώ ως Θεά και Ηθική Έννοια
Αυτή η σημασιολογική βάθυνση φαίνεται στην αρχαία ελληνική θρησκεία και ηθική:
Ως θεά (Πειθώ): Ήταν θέα της πειθούς, της συναίνεσης και της ερωτικής πειθαρχίας. Συνδεόταν στενά με την Αφροδίτη (ως η δύναμη που πείθει στην αγάπη) και τις Χάριτες. Η λατρεία της ήταν ισχυρή, ειδικά στην Αθήνα.
Ως ηθική αρετή: Στα κείμενα (π.χ. στον Ησίοδο, στους τραγικούς) η Πειθώ δεν είναι απλή πειθαρχία, αλλά «η ευγενής πειθώ» που αντιτίθεται στη βία (Βία). Είναι το μέσο με το οποίο επιτυγχάνεται η αρμονία σε γάμους, συμφωνίες και την πολιτική κοινότητα. Οι «όροι της Πειθούς» ήταν ιεροί.
Σύνδεση με τη Ρητορική
Για τους ρήτορες και φιλοσόφους, η μελέτη της πειθούς ήταν ουσιαστικά η μελέτη του τρόπου με τον οποίο ο λόγος μπορεί να μεταμορφώσει την εσωτερική κατάσταση του ακροατή, να του εγκαταστήσει πίστη (πίστις) και να τον οδηγήσει σε συναίνεση και δράση. Ήταν μια δημιουργική και ηθικά φορτισμένη δύναμη, όχι απλή χειραγώγηση.
Από το ρήμα της ψυχικής μεταμόρφωσης (πείθω), στην προσωποποίηση αυτής της δύναμης ως θεάς (Πειθώ), και στην τεχνική/τέχνη της (πειθώ στη ρητορική).
Η λέξη λοιπόν κρύβει μέσα της όλη την ελληνική αντίληψη ότι η πραγματική αλλαγή στη συμπεριφορά προέρχεται από εσωτερική μετάβαση της ψυχής, και όχι από εξωτερική εξαναγκαστική πίεση.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου