Σαν «άσφαιρο» δημοψήφισμα
Την Τρίτη κρίνονται οι επιδόσεις του Τραμπ. Αλλά ο τρόπος που κυβερνά εκτιμάται ότι δεν θα αλλάξει
Πρώτα έταξε στους Αμερικανούς 5.000 δολάρια αν οι Ρεπουμπλικανοί διατηρήσουν τον έλεγχο της Βουλής και της Γερουσίας στις ενδιάμεσες εκλογές. Μετά τους είπε να τα ξοδέψουν στις ΗΠΑ. Και στο τέλος τους προειδοποίησε ότι, αν πάνε στο δικό του κλαμπ, στο Μαρ-α-Λάγκο στη Φλόριντα, το πιθανότερο είναι πως θα φάνε μόνο ένα χάμπουργκερ κι ένα μικρό επιδόρπιο. Πολλοί αναρωτιούνται αν ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει χάσει πλήρως την επαφή με την πραγματικότητα, σε μια εποχή που η ακρίβεια είναι η υπ’ αριθμόν 1 ανησυχία της κοινής γνώμης, ή αν συνειδητά αδιαφορεί για το αποτέλεσμα, επειδή δεν αναγράφεται στο ψηφοδέλτιο το όνομά του.
Πού παίζεται
Οι δημοσκοπήσεις εμφανίζουν τους Δημοκρατικούς να προηγούνται έως και δέκα ποσοστιαίες μονάδες στις προτιμήσεις των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων. Επτά έδρες στη Γερουσία και 17 στη Βουλή θεωρούνται αμφίρροπες. Θα είναι, λοιπόν, οι μεθαυριανές ενδιάμεσες εκλογές η αρχή του τέλους για τον Ντόναλντ Τραμπ, καθιστώντας τον «κουτσή πάπια» (lame duck στα αγγλικά), δηλαδή έναν πρόεδρο σε αποδρομή χωρίς δυνατότητα επανεκλογής με ένα εχθρικό νομοθετικό σώμα; Ή θα διαψευστούν οι περισσότερες δημοσκοπήσεις, που αφήνουν να εννοηθεί ότι θα υπάρξει «μπλε κύμα» στο Κογκρέσο; Θα αποδείξει για μία ακόμη φορά την ανθεκτικότητά του ο Τραμπ, αιφνιδιάζοντας τους πάντες ή έχει φτάσει στα όριά της η επιρροή του;
Ενα 48ωρο πριν από την κρίσιμη αναμέτρηση, οι προβλέψεις είναι παρακινδυνευμένες, γιατί οι δημοσκοπήσεις συχνά υπερεκτιμούν ελαφρώς τη δύναμη των Δημοκρατικών, ενώ «κλειδί» για το αποτέλεσμα είναι η συμμετοχή, που παραδοσιακά είναι πολύ χαμηλότερη στις ενδιάμεσες εκλογές σε σχέση με τις προεδρικές. Ειδικά οι νέοι, οι ισπανόφωνοι και οι λευκοί άνδρες που ανήκουν στην εργατική τάξη και είχαν στραφεί προς τον Τραμπ στις προεδρικές εκλογές πριν από δύο χρόνια φαίνεται πως επαναπατρίζονται στους Δημοκρατικούς. Ολα αυτά, φυσικά, υπό τον όρο ότι θα σηκωθούν από τον καναπέ και θα πάνε να ψηφίσουν, κάτι που δεν είναι καθόλου βέβαιο, καθώς οι συγκεκριμένες ομάδες ψηφοφόρων είναι οι λιγότερο σταθερές ως προς την προσέλευση στις κάλπες.
Οι νέοι, οι ισπανόφωνοι και οι λευκοί άνδρες που ανήκουν στην εργατική τάξη και είχαν στραφεί προς τον Τραμπ στις προεδρικές εκλογές φαίνεται πως γυρίζουν στους Δημοκρατικούς. Ωστόσο, «κλειδί» για το αποτέλεσμα είναι η συμμετοχή, που παραδοσιακά είναι χαμηλότερη στις ενδιάμεσες εκλογές.
Ποια ήταν τα βασικότερα χαρακτηριστικά της προεκλογικής περιόδου; «Το ένα στοιχείο είναι το πόσο έχει επιδεινωθεί η αντίληψη για την οικονομία, ακόμη και μεταξύ των υποστηρικτών του Τραμπ. Στις αρχές του έτους, πριν ξεκινήσει ο πόλεμος με το Ιράν, το 72% των Ρεπουμπλικανών θεωρούσε ότι η οικονομία βρισκόταν σε καλύτερη κατάσταση σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Μέχρι το φθινόπωρο, το ποσοστό αυτό μεταξύ των Ρεπουμπλικανών είχε πέσει στο 29%. Μια δεύτερη εξέλιξη που μου προκάλεσε εντύπωση είναι ότι, σε τουλάχιστον μία δημοσκόπηση, οι ψηφοφόροι ανέδειξαν τη διαφθορά ως το σημαντικότερο ζήτημα», επισημαίνει στην «Κ» ο δημοσιογράφος των New York Times Πίτερ Μπέικερ, ο οποίος καλύπτει τον Λευκό Οίκο. «Και οι δύο αυτές μεταβολές στη στάση της κοινής γνώμης έρχονται σε αντίθεση με τα παραδοσιακά πολιτικά πλεονεκτήματα του Τραμπ. Κατά τη διάρκεια της θητείας του, επωφελήθηκε από την αντίληψη –τουλάχιστον μεταξύ των υποστηρικτών του– ότι αποτελεί ικανό διαχειριστή της οικονομίας και ότι, ως πρόσωπο εκτός του κατεστημένου, θα “καθάριζε τον βάλτο” της διαφθοράς στην Ουάσιγκτον. Πλέον, καμία από αυτές τις αντιλήψεις δεν φαίνεται να είναι ιδιαίτερα ισχυρή».
Πρωτοφανή χρηματικά ποσά δαπανήθηκαν για διαφήμιση στη διάρκεια της τρέχουσας προεκλογικής εκστρατείας: με 11,6 δισ. δολάρια που εκτιμάται ότι θα δαπανηθούν για πολιτική διαφήμιση, καταρρίπτεται το προηγούμενο ρεκόρ των 8,9 δισ. δολαρίων για τις ενδιάμεσες του 2022 και των 11,2 δισ. δολαρίων των προεδρικών του 2024. Μόνο στην αναμέτρηση για τη Γερουσία στο Τέξας ανάμεσα στον Δημοκρατικό Τζέιμς Ταλαρίκο και στον Ρεπουμπλικανό Κεν Πάξτον έχουν διοχετευθεί πάνω από μισό δισ. δολάρια. Τεχνολογικοί κολοσσοί και ολιγάρχες έριξαν εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια στην προεκλογική κούρσα με στόχο να διασφαλίσουν τα συμφέροντά τους, ειδικά τη μη θέσπιση κανόνων για τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης. Επικεφαλής ήταν ο Ελον Μασκ, ιδρυτής της SpaceX, CEO της Tesla και ιδιοκτήτης του Χ, ο οποίος φέρεται ότι προσέφερε τουλάχιστον 445 εκατ. δολάρια σε καμπάνιες Ρεπουμπλικανών υποψηφίων.
Τοξικός «μύλος»
Η τοξικότητα, πάντως, ήταν διάχυτη και στα δύο στρατόπεδα. Οι ανοίκειες επιθέσεις εις βάρος του δημοφιλούς και μετριοπαθούς Τζέιμς Ταλαρίκο, με υπόνοιες ότι είναι γκέι (από τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς) και βίγκαν (από τον πρόεδρο Τραμπ), άρα μαλθακός πολιτικός, ήταν ενδεικτικές της απειλής που ένιωσαν οι Ρεπουμπλικανοί σε μια παραδοσιακά «κόκκινη» πολιτεία. Από την άλλη, εξίσου βρώμικα φαίνεται ότι έπαιξαν οι Δημοκρατικοί στην Αλάσκα, πείθοντας έναν άσχετο συνταξιούχο ονόματι Νταν Τζ. Σάλιβαν να κατεβεί υποψήφιος για να μπερδέψει τους ψηφοφόρους σε σχέση με τον συνονόματό του Ρεπουμπλικανό υποψήφιο, που διεκδικεί την επανεκλογή του στη Γερουσία. Σύμφωνα με ρεπορτάζ των New York Times, η πρωτοβουλία προήλθε από συνεργάτες της Δημοκρατικής υποψήφιας στην πολιτεία, Μέρι Πελτόλα, αν και η ίδια επιμένει ότι δεν είχε εμπλοκή στην υπόθεση. Ο Ρεπουμπλικανός κυβερνήτης της Αλάσκας Μάικ Ντάνλιβι διέταξε ήδη έρευνα για να διαπιστωθεί ο ρόλος του επιτελείου της Πελτόλα, με το επιχείρημα ότι «η εσκεμμένη προσπάθεια να παραπλανηθούν οι ψηφοφόροι και να ρίξουν την ψήφο τους υπέρ κάποιου άλλου πλήττει την ακεραιότητα των εκλογών μας».
Το ποσό των 11,6 δισ. δολαρίων που εκτιμάται ότι θα δαπανηθεί για πολιτική διαφήμιση καταρρίπτει κάθε προηγούμενο ρεκόρ, και αυτό χάρη στις «δωρεές» τεχνολογικών κολοσσών και ολιγαρχών που θέλουν να διασφαλίσουν τα συμφέροντά τους. Πρώτος και καλύτερος ο Ελον Μασκ, με χορηγίες 445 εκατ. δολαρίων.
Στο στόχαστρο ομοσπονδιακών Αρχών και Ρεπουμπλικανών έχουν επανειλημμένως βρεθεί μουσουλμάνοι υποψήφιοι, όπως η Δημοκρατική βουλευτίνα της Μινεσότα Ιλχάν Ομάρ, που διεκδικεί μεθαύριο μια πέμπτη θητεία, αλλά και ο Αμπντούλ Ελ Σαγέντ, υποψήφιος για τη Γερουσία στο Μίσιγκαν. Στις 12 Οκτωβρίου, ομοσπονδιακοί πράκτορες έκαναν έρευνα στο σπίτι της Ομάρ, εις βάρος της οποίας υπάρχουν υποψίες ότι προχώρησε σε εικονικό γάμο με έναν άνδρα, που εικάζεται ότι είναι ο αδερφός της, για να αποκτήσει εκείνος πράσινη κάρτα. Η ίδια αποκαλεί την κατηγορία, την οποία επανέλαβε πρόσφατα ο ίδιος ο Τραμπ, «ακροδεξιά θεωρία συνωμοσίας», ενώ οι Δημοκρατικοί κάνουν λόγο για πολιτική δίωξη.
Ο Ελ Σαγέντ έχει χαρακτηριστεί εξτρεμιστής μουσουλμάνος από τον Αμερικανό πρόεδρο, ενώ συχνά ερωτάται για τις σχέσεις του με τη Μουσουλμανική Αδελφότητα, παρακλάδια της οποίας έχουν οριστεί ως τρομοκρατικές οργανώσεις στις ΗΠΑ. Ο ίδιος έχει διαψεύσει οποιαδήποτε σχέση με την οργάνωση και αποδίδει την προσπάθεια των Ρεπουμπλικανών σε μια εκστρατεία με στόχο να αποθαρρυνθούν Εβραίοι και άλλοι ψηφοφόροι από το να τον υποστηρίξουν. Σύμφωνα με πρόσφατη δημοσκόπηση, το 38% των ψηφοφόρων στο Μίσιγκαν εμφανίζεται διστακτικό να ψηφίσει έναν μουσουλμάνο υποψήφιο.
Παρά τις προσπάθειες κάποιων Ρεπουμπλικανών υποψηφίων να αποστασιοποιηθούν από τον Τραμπ, ο ίδιος αντιμετώπισε τις ενδιάμεσες εκλογές σαν δημοψήφισμα για την προεδρία του. Θεωρείται, ωστόσο, βέβαιο πως αν το κόμμα του υποστεί μεθαύριο δεινή ήττα, θα επιχειρήσει να επιρρίψει τις ευθύνες στους υποψηφίους. Στους New York Times, ο Αμερικανός πρόεδρος περιγράφεται εσχάτως δύσθυμος και απομονωμένος, περιστοιχισμένος μόνο από κόλακες που ικανοποιούν το εγώ του. Η Νάταλι Χαρπ, η αποκαλούμενη και «ανθρώπινος εκτυπωτής» του επειδή κουβαλάει πάντοτε μαζί της διάφορα άρθρα που τον αφορούν, τον ακολουθεί κατά πόδας, όπως και ο Μπιλ Πουλτ, ο οποίος βρίσκεται πίσω από τις εικόνες που παράγονται με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης και κοσμούν συχνά τα σόσιαλ μίντια του Λευκού Οίκου.
Πάλι με διατάγματα
Τι θα συμβεί αν επιβεβαιωθούν οι δημοσκοπήσεις και οι Ρεπουμπλικανοί απολέσουν τον πλήρη έλεγχο του Κογκρέσου, δηλαδή της Βουλής και της Γερουσίας; Πώς θα αντιδράσει ο Τραμπ; «Αξίζει να θυμόμαστε ότι, ακόμη και όταν οι Ρεπουμπλικανοί ήλεγχαν και τα δύο σώματα του Κογκρέσου, εκείνος δεν κυβέρνησε μέσω της νομοθετικής οδού (σ.σ.: δεν επιδίωξε τη συναίνεση του σώματος). Επομένως, είναι λογικό να υποθέσουμε ότι θα συνεχίσει να ασκεί μονομερώς την εξουσία του και να προωθεί την ατζέντα του», αναφέρει ο Πίτερ Μπέικερ.
Ο Τραμπ γνωρίζει ότι είναι σχεδόν αδύνατον να διατηρήσουν οι Ρεπουμπλικανοί τη Βουλή. Δεν θα κληθεί να πληρώσει 5.000 δολάρια σε κάθε ψηφοφόρο τους. Αλλιώς θα έπρεπε να σπαταλήσει 1,2 τρισ. δολάρια από τον προϋπολογισμό, λίγα παραπάνω από όσα ζητάει το Πεντάγωνο για το 2026…
ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΉ
ΤΙ ΔΙΑΒΑΖΟΥΝ ΟΙ ΣΥΝΔΡΟΜΗΤΕΣ
