Η Ελληνίδα πίσω από τους AI καθηγητές του Harvard
Στο HBS Foundry, άβαταρ καθηγητών συνομιλούν με επίδοξους επιχειρηματίες και δοκιμάζουν τις ιδέες τους. Η Φωτεινή Γιαννοπούλου εξηγεί στην «Κ» πώς η AI αλλάζει την εκπαίδευση αλλά και πού βρίσκονται τα όριά της
Μπορείς να κάνεις την παρουσίαση της επιχειρηματικής ιδέας σου σε έναν καθηγητή του Harvard Business School οποιαδήποτε ώρα της ημέρας. Να δεχτείς τις ερωτήσεις του και μέσα από τον διάλογο μαζί του να βελτιώσεις την ιδέα σου. Ο καθηγητής που βλέπεις στην οθόνη είναι ένα άβαταρ δημιουργημένο με τεχνητή νοημοσύνη. Ο πραγματικός καθηγητής έχει συμμετάσχει στη δημιουργία του, αλλά δεν βρίσκεται στην άλλη άκρη της οθόνης.
Τέτοιες προσομοιώσεις περιλαμβάνει το HBS Foundry, η ψηφιακή πλατφόρμα του Harvard Business School για founders (ιδρυτές-επιχειρηματίες) που θέλουν να αναπτύξουν μια επιχειρηματική ιδέα. Στο διαδικτυακό bootcamp διάρκειας οκτώ εβδομάδων οι συμμετέχοντες ερευνούν την αγορά τους, αναπτύσουν το επιχειρηματικό μοντέλο τους και προετοιμάζουν την παρουσίασή του. Μπορούν επίσης να εξασκηθούν σε συναντήσεις με πιθανούς επενδυτές, πελάτες ή μέλη διοικητικού συμβουλίου. Παράλληλα, παρακολουθούν ζωντανές εβδομαδιαίες συναντήσεις με άβαταρ καθηγητών του πανεπιστημίου και συζητούν μαζί τους.
Σύμφωνα με τους New York Times, το πρόγραμμα με κόστος συμμετοχής 699 δολαρίων έχει ήδη δοκιμαστεί σε συνεργασία με περισσότερα από 100 πανεπιστήμια στις 50 πολιτείες των ΗΠΑ. Περίπου 760 συμμετέχοντες εγγράφηκαν μέσω των ιδρυμάτων. Οι περισσότεροι δήλωσαν ενθουσιασμένοι, ωστόσο ένα από τα κύρια προβλήματα που χρειάστηκε να αντιμετωπίσουν οι δημιουργοί του προγράμματος ήταν η τάση της τεχνητής νοημοσύνης να επιδοκιμάζει υπερβολικά τον συνομιλητή της, την ώρα που ένας επίδοξος επιχειρηματίας χρειάζεται ειλικρινείς αντιρρήσεις, όχι διαρκή συγχαρητήρια.
Η «Κ» συνομίλησε με τη Φωτεινή Γιαννοπούλου, η οποία ως instructional designer στην ομάδα του Foundry σχεδιάζει πώς η γνώση των καθηγητών θα μετατραπεί σε ευκαιρίες για εξάσκηση και λήψη αποφάσεων μέσω AI. Eχει σπουδάσει εκπαίδευση και τεχνολογία στο Χάρβαρντ, ενώ η επαγγελματική της διαδρομή περνά από την Ελλάδα και τη Νότια Κορέα.
– Τι ακριβώς κάνετε στο Foundry;
– Βρίσκομαι στη γέφυρα ανάμεσα στον ειδικό που έχει τη γνώση, έναν καθηγητή ή ερευνητή, και στον άνθρωπο που προσπαθεί να μάθει. Σχεδιάζω πώς οργανώνεται η εμπειρία, πού θα χρειαστεί ο συμμετέχων να εξασκηθεί, να δεχτεί ανατροφοδότηση πληροφορίας και να αποφασίσει. Στο Foundry ο νέος επιχειρηματίας δοκιμάζει πώς θα παρουσιάσει την ιδέα του σε έναν επενδυτή ή πώς θα μιλήσει σε έναν πελάτη. Σε άλλο περιβάλλον, η ίδια λογική θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για μια συνέντευξη εργασίας.
– Τι προσφέρει η προσομοίωση που δεν μπορεί να προσφέρει ένα βιβλίο ή ένα βίντεο;
– Εχουμε πρόσβαση σε τεράστιο όγκο πληροφοριών, αλλά όχι πάντα σε ευκαιρίες για εξάσκηση. Αλλο να διαβάζεις πώς γίνεται μια παρουσίαση και άλλο να την κάνεις μπροστά σε ακροατήριο, να δεχτείς μια δύσκολη ερώτηση και να χρειαστεί να απαντήσεις. Τονίζω όμως πως η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι ο στόχος, είναι το μέσο. Πρώτα πρέπει να ρωτήσουμε ποιο πρόβλημα προσπαθούμε να λύσουμε και τι θέλουμε να μάθει ο άνθρωπος. Μετά παίρνουμε την τεχνολογία και τη χρησιμοποιούμε προς όφελός του. Δεν τη φοβόμαστε, την εκμεταλλευόμαστε.
– Εχετε χρησιμοποιήσει βιωματικές τεχνολογίες και πριν από το Foundry;
– Στην Ελλάδα είχα ασχοληθεί με ένα βιωματικό εργαστήριο εξοικείωσης με την αναπηρία. Το 2019 χρησιμοποιήσαμε εικονική πραγματικότητα για να δούμε πώς αυτή η εμπειρία θα μπορούσε να φτάσει σε περισσότερο κόσμο και να γίνει πιο βιωματική. Επίσης, σε ζητήματα όπως ο διαδικτυακός εκφοβισμός, η τεχνολογία μπορεί να δημιουργήσει ένα ασφαλές περιβάλλον εξάσκησης. Ο άνθρωπος δοκιμάζει, παρατηρεί και καταλαβαίνει κάτι που δύσκολα θα μάθαινε μόνο διαβάζοντας. Αλλά, φυσικά, η επιλογή της τεχνολογίας εξαρτάται κάθε φορά από τον εκπαιδευτικό στόχο.
H τεχνητή νοημοσύνη είναι εδώ για να μας δώσει χρόνο και χώρο. Να μην αναλωνόμαστε στην εκμάθηση, στην αποστήθιση, στην επανάληψη, αλλά στην κριτική σκέψη, στη λήψη αποφάσεων, στην πρακτική, στις βιωματικές αναπαραστάσεις. Για μια πιο ολιστική εκπαίδευση.
– Στη Νότια Κορέα εργαστήκατε σε ένα διαφορετικό πεδίο…
– Συνεργάστηκα με το υπουργείο Εξωτερικών σε μια περίοδο που υπήρχε μεγάλο διεθνές ενδιαφέρον για την κορεατική κουλτούρα, αλλά πολλοί άνθρωποι δεν μπορούσαν να ταξιδέψουν. Ηταν τα χρόνια του Covid. Δημιουργήθηκε, μεταξύ άλλων, ένας ψηφιακός χώρος όπου επισκέπτες από διαφορετικές χώρες μπορούσαν να συνομιλήσουν εκείνη τη στιγμή και να ανακαλύψουν βίντεο, παραδοσιακά παιχνίδια, φορεσιές και άλλα στοιχεία του πολιτισμού της χώρας. Μπορούσες να βρίσκεσαι χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά και να περιηγείσαι μαζί με κάποιον άλλον στην Κορέα σαν τουρίστας. Τότε, η νέα τεχνολογία που χρησιμοποιήσαμε ήταν το metaverse. Κάθε εποχή έχει τη δική της τεχνολογική μόδα, σημασία έχει αν τη χρησιμοποιείς για μια πραγματική ανάγκη, και όχι απλώς για να τη χρησιμοποιείς, για να λες πως είσαι σύγχρονος.
– Τι θα αλλάζατε στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουμε την τεχνητή νοημοσύνη στο σχολείο, με δισταγμό αλλά και ηθικούς φραγμούς.
– Το ερώτημα δεν είναι απλώς αν θα την απαγορεύσουμε ή θα την επιτρέψουμε. Οι μαθητές θα βρεθούν σε μια αγορά εργασίας όπου αυτά τα εργαλεία χρησιμοποιούνται, γι’ αυτό χρειάζεται να ξανασκεφτούμε το εκπαιδευτικό πρόγραμμα από τη βάση του. Τι αναθέτουμε στο εργαλείο της AI και τι ζητάμε από τον μαθητή να κάνει με τη δική του κρίση. Oταν εγώ ήμουν στο σχολείο, μπορούσε κανείς να αντιγράψει μια έτοιμη απάντηση από τη Βικιπαίδεια. Σήμερα κάποιος μπορεί να ζητήσει από την τεχνητή νοημοσύνη ολόκληρη την εργασία. Η μάθηση όμως δεν βρίσκεται μόνο στην ίδια την απάντηση, αλλά και στη διαδρομή προς την απάντηση, στον αναστοχασμό και στις δεξιότητες που αποκτά ο μαθητής. H τεχνητή νοημοσύνη είναι εδώ για να μας δώσει χρόνο και χώρο. Να μην αναλωνόμαστε στην εκμάθηση, στην αποστήθιση, στην επανάληψη, αλλά στην κριτική σκέψη, στη λήψη αποφάσεων, στην πρακτική, στις βιωματικές αναπαραστάσεις. Για μια πιο ολιστική εκπαίδευση.
– Θα μας δώσετε ένα πρακτικό παράδειγμα;
– Ας πάρουμε ένα μάθημα Ιστορίας για την Αρχαία Αθήνα. Οι μαθητές θα μπορούσαν να ερευνήσουν για παράδειγμα τον Σωκράτη, να χρησιμοποιήσουν την τεχνητή νοημοσύνη για να δοκιμάσουν επιχειρήματα υπέρ και κατά μίας θέσης και έπειτα να έρθουν στην τάξη για μια πραγματική αντιπαράθεση. Το εργαλείο μπορεί να τους θέσει ερωτήσεις, το επιχείρημα όμως θα πρέπει να το υπερασπιστούν οι ίδιοι. Εμείς έπειτα θα αξιολογούσαμε την τεκμηρίωση, την επικοινωνία και την κριτική τους σκέψη. Ανάλογα, υπάρχουν πολλαπλές τέτοιες δυνατότητες και στον επαγγελματικό προσανατολισμό, να διερευνήσει ένας νέος αν του ταιριάζει ένα επάγγελμα ή να εξασκηθεί για μια συνέντευξη μέσω ΑΙ.
– Θα χρειάζεται τότε ο δάσκαλος;
– Πιστεύω πως πάντοτε θα χρειάζεται ο δάσκαλος. Αλλά ναι, ο ρόλος του αλλάζει, οι εκπαιδευτικοί θα χρειαστούν κατάρτιση. Οσο περισσότερα εργαλεία αυτοματοποιούνται τόσο μεγαλύτερη αξία αποκτούν η κατανόηση του μαθητή, η καθοδήγηση και η δημιουργία μιας κοινότητας. Οι άνθρωποι εξακολουθούν να χρειάζονται ανθρώπους. Η εκπαίδευση είναι κοινωνική εμπειρία, όχι απλώς μεταφορά γνώσης.
– Μπορεί το ίδιο πρόγραμμα να λειτουργήσει παντού;
– Κάποιες ανάγκες είναι κοινές. Αλλά όσα αναζητά ένας εργοδότης στην Κορέα διαφέρουν από όσα αναζητά στην Ελλάδα ή στις Ηνωμένες Πολιτείες. Το Foundry αυτή τη στιγμή σχεδιάζεται για το αμερικανικό περιβάλλον, ένα αντίστοιχο πρόγραμμα στην Ευρώπη, στην Ινδία ή στην Αφρική θα έπρεπε να λάβει υπόψη διαφορετικά ζητήματα, και μια άλλη επιχειρηματική κουλτούρα. Διαφέρουν, για παράδειγμα, η γλώσσα και η πρόσβαση στην τεχνολογία. Ακόμη και σε ένα αγγλόφωνο μάθημα στις ΗΠΑ, μπορεί ένας συμμετέχων να χρειάζεται υπότιτλους για να το παρακολουθήσει. Για αυτόν τον λόγο ξεκινάμε πάντα από την ίδια ερώτηση: ποιος είναι ο άνθρωπος που μαθαίνει και τι χρειάζεται;
– Τι είναι το podcast The Founder Mindset του HBS Foundry και τι μπορούν να μάθουν οι ακροατές από τους διάσημους καλεσμένους του;
– Το Founder Mindset, με παρουσιαστή τον καθηγητή Reza Satchu, είναι ένας ακόμη τρόπος να φτάσουν οι ιστορίες και η εμπειρία των επιχειρηματιών σε ανθρώπους που δεν συμμετέχουν στο bootcamp. Δεν μας ενδιαφέρει μόνο το τελικό αποτέλεσμα, αλλά οι αποφάσεις που έλαβαν στην πορεία, η αβεβαιότητα που ίσως βίωσαν, ακόμη και οι αποτυχίες τους. Η Ρις Γουίδερσπουν (Reese Witherspoon), για παράδειγμα, μιλά για τη μετάβασή της από την υποκριτική στη δημιουργία της Hello Sunshine, μιας εταιρείας μέσα από την οποία ανακάλυψε σενάρια που έγιναν έπειτα μεγάλες επιτυχίες, όπως το «The Morning Show».
Οσο περισσότερα εργαλεία αυτοματοποιούνται τόσο μεγαλύτερη αξία αποκτούν η κατανόηση του μαθητή, η καθοδήγηση και η δημιουργία μιας κοινότητας. Οι άνθρωποι εξακολουθούν να χρειάζονται ανθρώπους. Η εκπαίδευση είναι κοινωνική εμπειρία, όχι απλώς μεταφορά γνώσης.
Παράλληλα, μιλάει για τις οικονομικές αποτυχίες της οικογένειάς της και πώς έμαθε από αυτές. Ο Τιμ Φέρις (Tim Ferriss), επιχειρηματίας και συγγραφέας βιβλίων αυτοβοήθειας, συζητά τη σημασία του ρίσκου και της δυνατότητας να αλλάζεις εύκολα επαγγελματική κατεύθυνση όταν σου εμφανίζεται μια ευκαιρία. Ο Κέβιν Ο Λίρι (Kevin O’Leary), επιχειρηματίας νέων τεχνολογιών και επιτυχημένος παρουσιαστής, μοιράζεται τα «όχι» που συνάντησε στην πορεία του καθώς και για την επιμονή που χρειάζεται για να χτίσεις κάτι δικό σου. Τέτοιες συζητήσεις δεν προσφέρουν μια έτοιμη συνταγή επιτυχίας. Δίνουν στον ακροατή συγκεκριμένες διαδρομές και δύσκολες επιλογές, πάνω στις οποίες μπορεί να σκεφτεί τις δικές του αποφάσεις.
ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΉ
