ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΑΝΙΑΚΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΟ
Η άνοια είναι μια πάθηση που επηρεάζει σχεδόν όλες τις πτυχές της ζωής ενός ασθενούς, καθώς και τους φροντιστές του.
Το 2015, 46,8 εκατομμύρια άνθρωποι έπασχαν από άνοια παγκοσμίως, αριθμός που προβλέπεται να αυξηθεί σε 131,5 εκατομμύρια έως το 2050. Τα αντίστοιχα στοιχεία για την Ευρώπη ήταν 10,5 εκατομμύρια το 2015 και 18,6 εκατομμύρια το 2050.
Οι διαταραχές που προκαλούν άνοια «μοιράζονται μια κοινή συμπτωματολογία, αλλά διαφοροποιούνται με βάση την αιτιολογία». Η άνοια είναι ένα σύνδρομο που μπορεί να προκληθεί από πολλές διαφορετικές νευροεκφυλιστικές ασθένειες, αλλά συνήθως τα αίτια είναι η AD, η FTD και η LBD, καθώς και η VaD, η οποία δεν είναι νευροεκφυλιστική ασθένεια. Οι διαταραχές έχουν κοινά χαρακτηριστικά όσον αφορά την πορεία της νόσου, αλλά η γνώση των συγκεκριμένων ασθενειών, της φαρμακολογικής τους αντιμετώπισης και του συνόλου των συμπτωμάτων είναι σημαντική.
Η άνοια χαρακτηρίζεται από ένα σύνολο συμπτωμάτων που «χαρακτηρίζονται από την ανάπτυξη πολλαπλών γνωστικών ελλειμμάτων, συμπεριλαμβανομένης της διαταραχής της μνήμης και τουλάχιστον μίας από τις ακόλουθες γνωστικές διαταραχές: αφασία, απραξία, αγνωσία ή διαταραχή της εκτελεστικής λειτουργίας».
ΔΙΑΓΝΩΣΗ
Εξετάσεις αίματος, για τον αποκλεισμό άλλων προβλημάτων, ούρων και απεικόνισης (MRI, PET Scan, MRI), καθώς και νευροψυχολογικές δοκιμασίες.
Αξιολόγηση Συμπεριφορικών και Ψυχολογικών Συμπτωμάτων Άνοιας (ΣΣΑ)
Σχεδόν όλοι οι ασθενείς με άνοια βιώνουν ΣΣΑ. Αυτά αναφέρονται επίσης ως νευροψυχιατρικά ή μη γνωστικά συμπτώματα.
Τα συμπτώματα ποικίλλουν μεταξύ των ασθενών και με την πάροδο του χρόνου και μπορεί να περιλαμβάνουν:
- Διαταραχές διάθεσης (άγχος, απάθεια, κατάθλιψη, ευφορία).
- Συμπτώματα τύπου υπερκινητικότητας (ανώμαλη κινητική συμπεριφορά, επιθετικότητα, διέγερση, άρση αναστολών, ευερεθιστότητα, ανησυχία).
- Ψυχωτικά συμπτώματα (παραληρητικές ιδέες, ψευδαισθήσεις, παράνοια).
- Άλλα συμπτώματα συμπεριφοράς (αλλαγές στην όρεξη, συσσώρευση, διαταραχές νυχτερινής συμπεριφοράς, περιπλάνηση).
Αυτά τα συμπτώματα γίνονται πιο συχνά καθώς η άνοια εξελίσσεται και αποτελούν σημαντική αιτία στρες για τους φροντιστές.
Συστάσεις για την αποκάλυψη μιας διάγνωσης
Η συζήτηση για τη διάγνωση και τις συνέπειές της μπορεί να γίνει με την πάροδο του χρόνου ή σε πολλαπλές επισκέψεις στο ιατρείο, αλλά η αποκάλυψη θα πρέπει να γίνεται το συντομότερο δυνατό.
Να είστε σαφείς και σεβαστοί όταν επικοινωνείτε μια διάγνωση στο άτομο με άνοια και στις οικογένειες και τους φροντιστές.
Η συζήτηση θα πρέπει να λαμβάνει χώρα στο πλαίσιο των επιθυμιών του ατόμου με άνοια, σε μια προσέγγιση με επίκεντρο τον ασθενή, της σχέσης του με τον ιατρό που κάνει τη διάγνωση και του κύριου σκοπού της συμβουλευτικής του.
Η διάγνωση της άνοιας θα πρέπει να γίνεται μετά από συζητήσεις σχετικά με τις δυσκολίες μνήμης και σκέψης. Οι ιατροί θα πρέπει να συζητούν την πιθανότητα άνοιας ως διάγνωση κατά τη διάρκεια της διαδικασίας αξιολόγησης, η οποία μπορεί να διαρκέσει τρεις έως έξι μήνες.
Η γνώση των συνηθέστερων ιατρικών συννοσηροτήτων και επιπλοκών που σχετίζονται με την άνοια είναι επίσης σημαντική. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει συγκεκριμένα γνωστικά συμπτώματα, όπως δυσκολίες στον χωρικό προσανατολισμό, διαταραχές ύπνου, αυξημένο κίνδυνο παραληρήματος κ.λπ.
Για αυτόν και άλλους λόγους που έχουν ήδη αναφερθεί, οι ασθενείς με άνοια συχνά χρειάζονται προγραμματισμένη παρακολούθηση από γιατρό.
ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΑΦΗ ΜΕ ΤΟΝ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΟ
Τρεις κύριοι τύποι που εμφανίζονται σε ενήλικες με άνοια:
Πρώιμα σημάδια και συμπτώματα
- Λήθη απλών ή κοινών λέξεων.
- Αντικατάσταση αόριστων λέξεων, όπως «πράγμα» ή «αυτό».
- Ομιλία πιο αργά με συχνές παύσεις.
- Επανάληψη ιστοριών, φράσεων ή ερωτήσεων.
- Χάσιμο του συρμού της σκέψης στη μέση της πρότασης.
Αλλαγές στο μέσο στάδιο
- Δυσκολία στην κατανόηση σύνθετων ιδεών ή οδηγιών.
- Χρήση μπερδεμένων λέξεων ή προτάσεων εκτός σειράς.
- Περιγραφή ενός αντικειμένου αντί να το ονομάσετε.
- Επιστροφή σε μια παιδική ή μητρική γλώσσα.
- Απογοήτευση ή απόσυρση από κοινωνικές συζητήσεις. [1, 2, 3]
Αλλαγές στο τελευταίο στάδιο
- Σοβαρή μείωση της απόδοσης της ομιλίας.
- Επανάληψη μόνο μεμονωμένων λέξεων ή γρυλισμάτων.
- Πλήρης απώλεια της ομιλούμενης γλώσσας (αλαλία).
- Εξάρτηση σε μεγάλο βαθμό από μη λεκτικά ερεθίσματα, τον τόνο και την αφή.
Τα 7 στάδια της άνοιας (Κλίμακα Reisberg)
Στάδια 1–3 (Καμία έως ήπια έκπτωση): Φυσιολογική λειτουργία ή πολύ ήπιες αλλαγές στη μνήμη· προδιάγνωση ή Ήπια Γνωστική Διαταραχή.
Στάδιο 4 (Μέτρια έκπτωση / ήπια άνοια): Σαφή ελλείμματα στη διαχείριση των οικονομικών, των σύνθετων εργασιών και της πρόσφατης μνήμης· εδώ συχνά γίνεται επίσημη διάγνωση.
Στάδιο 5 (Μέτρια σοβαρή έκπτωση / μέτρια άνοια): Σημαντικά κενά μνήμης· ο ασθενής χρειάζεται βοήθεια για την επιλογή κατάλληλων ενδυμάτων ή για καθημερινές εργασίες.
Στάδιο 6 (Σοβαρή έκπτωση): Ξεχνά πρόσφατες εμπειρίες και ονόματα στενών μελών της οικογένειας· απαιτεί βοήθεια με τις βασικές καθημερινές δραστηριότητες.
Στάδιο 7 (Πολύ σοβαρή έκπτωση / όψιμο στάδιο): Απώλεια ελέγχου της ομιλίας και της κίνησης· απαιτείται πλήρης φροντίδα όλο το 24ωρο.
Οι εξετάσεις αυτές αξιολογούν μια σειρά από διαφορετικές νοητικές ικανότητες, όπως:
- βραχυπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη μνήμη,
- συγκέντρωση και διάρκεια προσοχής,
- γλωσσικές και επικοινωνιακές δεξιότητες,
- επίγνωση χρόνου και τόπου (προσανατολισμός).
Είναι σημαντικό να θυμάστε ότι οι βαθμολογίες των εξετάσεων μπορεί να επηρεαστούν από το επίπεδο εκπαίδευσης ενός ατόμου.
Εξετάσεις αίματος για τον έλεγχο άλλων παθήσεων
Ο γιατρός σας θα κανονίσει εξετάσεις αίματος για να βοηθήσει στον αποκλεισμό άλλων αιτιών συμπτωμάτων που μπορούν να συγχέονται με άνοια.
Στις περισσότερες περιπτώσεις, αυτές οι εξετάσεις αίματος θα ελέγξουν:
- ηπατική λειτουργία,
- νεφρική λειτουργία,
- θυρεοειδική λειτουργία,
- HbA1c (για τον έλεγχο του διαβήτη),
- επίπεδα βιταμίνης B12 και φυλλικού οξέος.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου